Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.34 trang 72 SBT Toán 9

Bài tập cuối Chương V. Đường tròn

Đề bài

Cho hai đường tròn (O;R)(O; R) và (O′;R′)(O'; R') tiếp xúc ngoài với nhau tại AA, hai điểm B∈(O)B \in (O) và C∈(O′)C \in (O') sao cho BB và CC nằm cùng phía đối với đường thẳng OO′OO' và OB∥O′COB \parallel O'C.

a) Chứng minh góc BACBAC là góc vuông.

b) Cho biết R=3R = 3 cm, R′=1R' = 1 cm và BCBC cắt OO′OO' tại DD. Tính độ dài đoạn ODOD.

Lời giải

a) Chứng minh BAC^=90∘\widehat{BAC} = 90^\circ.

Vì hai đường tròn (O;R)(O;R) và (O′;R′)(O';R') tiếp xúc ngoài tại AA nên tiếp điểm AA nằm giữa OO và O′O'; do đó ba điểm OO, AA, O′O' thẳng hàng và
OA=R,O′A=R′,OO′=R+R′.OA = R,\quad O'A = R',\quad OO' = R + R'.

Xét tam giác OABOAB có OA=OB=ROA = OB = R nên nó cân tại OO, suy ra
OAB^=OBA^.\widehat{OAB} = \widehat{OBA}.
Đặt AOB^=α\widehat{AOB} = \alpha (góc giữa tia OBOB và tia OO′OO'). Khi đó
OAB^=180∘−α2=90∘−α2.\widehat{OAB} = \frac{180^\circ - \alpha}{2} = 90^\circ - \frac{\alpha}{2}.

Vì OB∥O′COB \parallel O'C và hai điểm BB, CC cùng phía đối với OO′OO', nên tia O′CO'C cùng hướng với tia OBOB. Góc AO′C^\widehat{AO'C} (tính với tia O′AO'A hướng về phía OO) là góc trong cùng phía bù với α\alpha:
AO′C^=180∘−α.\widehat{AO'C} = 180^\circ - \alpha.
Xét tam giác O′ACO'AC có O′A=O′C=R′O'A = O'C = R' nên nó cân tại O′O', suy ra
O′AC^=O′CA^=180∘−(180∘−α)2=α2.\widehat{O'AC} = \widehat{O'CA} = \frac{180^\circ - (180^\circ - \alpha)}{2} = \frac{\alpha}{2}.

Vì OO, AA, O′O' thẳng hàng nên ba góc ở đỉnh AA về cùng một phía của đường thẳng OO′OO' có tổng bằng 180∘180^\circ:
OAB^+BAC^+O′AC^=180∘.\widehat{OAB} + \widehat{BAC} + \widehat{O'AC} = 180^\circ.
Do đó
BAC^=180∘−(90∘−α2)−α2=90∘.\widehat{BAC} = 180^\circ - \left(90^\circ - \frac{\alpha}{2}\right) - \frac{\alpha}{2} = 90^\circ.
Vậy BAC^\widehat{BAC} là góc vuông (đpcm).

b) Tính ODOD khi R=3R = 3 cm, R′=1R' = 1 cm.

Ta có OO′=R+R′=3+1=4OO' = R + R' = 3 + 1 = 4 (cm) và OB=3OB = 3, O′C=1O'C = 1.

Vì OB∥O′COB \parallel O'C nên xét hai tam giác DOBDOB và DO′CDO'C: chúng có góc D^\widehat{D} chung và DOB^=DO′C^\widehat{DOB} = \widehat{DO'C} (hai góc đồng vị do OB∥O′COB \parallel O'C). Suy ra
△DOB∽△DO′C (g.g).\triangle DOB \backsim \triangle DO'C \ (\text{g.g}).
Do đó
DODO′=OBO′C=RR′=31=3,\frac{DO}{DO'} = \frac{OB}{O'C} = \frac{R}{R'} = \frac{3}{1} = 3,
nên DO=3 DO′DO = 3\,DO'.

Vì OB>O′COB > O'C nên điểm DD nằm ngoài đoạn OO′OO', về phía O′O'; khi đó
DO−DO′=OO′=4.DO - DO' = OO' = 4.
Thay DO=3 DO′DO = 3\,DO':
3 DO′−DO′=4  ⇒  2 DO′=4  ⇒  DO′=2,3\,DO' - DO' = 4 \;\Rightarrow\; 2\,DO' = 4 \;\Rightarrow\; DO' = 2,
suy ra
OD=3 DO′=3⋅2=6 (cm).OD = 3\,DO' = 3 \cdot 2 = 6 \ (\text{cm}).

Vậy OD=6OD = 6 cm.

Đáp số

đpcmOD=6OD = 6 cm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.