Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6.13 trang 10 SBT Toán 9

Bài 19. Phương trình bậc hai một ẩn

Đề bài

Tuỳ theo các giá trị của mm, hãy giải phương trình ẩn xx sau: (2x−1)2=m(2x - 1)^2 = m.

Lời giải

Xét phương trình (2x−1)2=m(2x-1)^2 = m. Vì vế trái (2x−1)2≥0(2x-1)^2 \ge 0 với mọi xx, ta biện luận theo dấu của mm.

• Trường hợp m<0m < 0:

Vế trái (2x−1)2≥0(2x-1)^2 \ge 0 nhưng vế phải m<0m < 0, nên phương trình vô nghiệm.

• Trường hợp m=0m = 0:

Phương trình trở thành (2x−1)2=0(2x-1)^2 = 0, suy ra 2x−1=02x - 1 = 0, tức x=12x = \dfrac{1}{2}.

Phương trình có nghiệm kép x=12x = \dfrac{1}{2}.

• Trường hợp m>0m > 0:

Khi đó m\sqrt{m} xác định và ta có:
(2x−1)2=m  ⇔  2x−1=m   hoặc   2x−1=−m.(2x-1)^2 = m \;\Leftrightarrow\; 2x - 1 = \sqrt{m} \;\text{ hoặc }\; 2x - 1 = -\sqrt{m}.

- Với 2x−1=m2x - 1 = \sqrt{m}:   2x=1+m  ⇒  x=1+m2\;2x = 1 + \sqrt{m} \;\Rightarrow\; x = \dfrac{1 + \sqrt{m}}{2}.
- Với 2x−1=−m2x - 1 = -\sqrt{m}:   2x=1−m  ⇒  x=1−m2\;2x = 1 - \sqrt{m} \;\Rightarrow\; x = \dfrac{1 - \sqrt{m}}{2}.

Phương trình có hai nghiệm phân biệt x=1+m2x = \dfrac{1 + \sqrt{m}}{2} và x=1−m2x = \dfrac{1 - \sqrt{m}}{2}.

Kiểm tra lại: Với m>0m > 0, thay x=1±m2x = \dfrac{1 \pm \sqrt{m}}{2} thì 2x−1=±m2x - 1 = \pm\sqrt{m}, nên (2x−1)2=(±m)2=m(2x-1)^2 = (\pm\sqrt{m})^2 = m (đúng). Với m=0m = 0 thì x=12x = \dfrac{1}{2} cho (2x−1)2=0=m(2x-1)^2 = 0 = m (đúng).

Kết luận:
- Nếu m<0m < 0: phương trình vô nghiệm.
- Nếu m=0m = 0: phương trình có nghiệm x=12x = \dfrac{1}{2}.
- Nếu m>0m > 0: phương trình có hai nghiệm x=1+m2x = \dfrac{1 + \sqrt{m}}{2} và x=1−m2x = \dfrac{1 - \sqrt{m}}{2}.

Đáp số

Nếu m<0m<0: vô nghiệm; nếu m=0m=0: x=12x=\dfrac{1}{2}; nếu m>0m>0: x=1±m2x=\dfrac{1\pm\sqrt{m}}{2}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.