Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.15 trang 53 SBT Toán 9

Bài 28. Đường tròn ngoại tiếp và đường tròn nội tiếp của một tam giác

Đề bài

Cho tam giác ABCABC có trực tâm HH và nội tiếp đường tròn (O)(O). Chứng minh rằng:

a) OBC^=90∘−BAC^\widehat{OBC} = 90^\circ - \widehat{BAC};

b) BAH^=OAC^\widehat{BAH} = \widehat{OAC}.

Lời giải

Nhận xét chung: (O)(O) là đường tròn ngoại tiếp tam giác ABCABC nên OO là tâm, OA=OB=OCOA = OB = OC (bán kính). Gọi BAC^=A\widehat{BAC} = A, ABC^=B\widehat{ABC} = B. (Lời giải trình bày cho tam giác ABCABC nhọn, để OO và HH nằm trong tam giác.)

### a) Chứng minh OBC^=90∘−BAC^\widehat{OBC} = 90^\circ - \widehat{BAC}

Xét cung BCBC không chứa AA. Theo quan hệ giữa góc ở tâm và góc nội tiếp cùng chắn một cung BCBC:

BOC^=2 BAC^=2A.\widehat{BOC} = 2\,\widehat{BAC} = 2A.

Tam giác OBCOBC có OB=OCOB = OC (bán kính) nên là tam giác cân tại OO, do đó hai góc ở đáy bằng nhau:

OBC^=OCB^.\widehat{OBC} = \widehat{OCB}.

Tổng ba góc trong tam giác OBCOBC bằng 180∘180^\circ:

OBC^+OCB^+BOC^=180∘  ⇒  2 OBC^+2A=180∘.\widehat{OBC} + \widehat{OCB} + \widehat{BOC} = 180^\circ \;\Rightarrow\; 2\,\widehat{OBC} + 2A = 180^\circ.

Suy ra

OBC^=180∘−2A2=90∘−A=90∘−BAC^.■\widehat{OBC} = \dfrac{180^\circ - 2A}{2} = 90^\circ - A = 90^\circ - \widehat{BAC}. \qquad \blacksquare

###

b) Chứng minh BAH^=OAC^\widehat{BAH} = \widehat{OAC}

Tính BAH^\widehat{BAH}: Vì HH là trực tâm nên AHAH nằm trên đường cao kẻ từ AA. Gọi KK là chân đường cao đó trên BCBC, khi đó AK⊥BCAK \perp BC. Trong tam giác vuông ABKABK (vuông tại KK):

BAK^+ABK^=90∘  ⇒  BAH^=BAK^=90∘−ABC^=90∘−B.\widehat{BAK} + \widehat{ABK} = 90^\circ \;\Rightarrow\; \widehat{BAH} = \widehat{BAK} = 90^\circ - \widehat{ABC} = 90^\circ - B.

Tính OAC^\widehat{OAC}: Làm hoàn toàn tương tự câu a) với tam giác cân OACOAC. Góc ABC^\widehat{ABC} là góc nội tiếp chắn cung ACAC, nên góc ở tâm chắn cùng cung đó là

AOC^=2 ABC^=2B.\widehat{AOC} = 2\,\widehat{ABC} = 2B.

Tam giác OACOAC cân tại OO (OA=OCOA = OC) nên OAC^=OCA^\widehat{OAC} = \widehat{OCA}, và

2 OAC^+AOC^=180∘  ⇒  OAC^=180∘−2B2=90∘−B.2\,\widehat{OAC} + \widehat{AOC} = 180^\circ \;\Rightarrow\; \widehat{OAC} = \dfrac{180^\circ - 2B}{2} = 90^\circ - B.

Kết luận: Cả hai góc cùng bằng 90∘−B90^\circ - B, do đó

BAH^=90∘−B=OAC^.■\widehat{BAH} = 90^\circ - B = \widehat{OAC}. \qquad \blacksquare

*(Kết quả BAH^=OAC^\widehat{BAH} = \widehat{OAC} cho thấy AHAH và AOAO là hai tia đối xứng nhau qua tia phân giác của góc AA.)*

Đáp số

đpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.