Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.40 trang 60 SBT Toán 9

Chương IX. Đường tròn ngoại tiếp và đường tròn nội tiếp

Đề bài

Cho hình vuông ABCDABCD nội tiếp đường tròn (O)(O) như Hình 9.15. Hãy cho biết các phép quay ngược chiều lần lượt 90∘90^\circ; 180∘180^\circ; 270∘270^\circ; 360∘360^\circ với tâm OO biến các đỉnh AA, BB, CC, DD thành những điểm nào.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 60 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 9.15: Hình vuông ABCDABCD nội tiếp đường tròn tâm OO. Đỉnh AA ở trên bên trái, BB ở trên bên phải, CC ở dưới bên phải, DD ở dưới bên trái; OO là tâm ở giữa. Bốn góc vuông của hình vuông được đánh dấu.

Lời giải

Hình vuông ABCDABCD nội tiếp (O)(O) nên OO là tâm của hình vuông và bốn đỉnh AA, BB, CC, DD nằm trên (O)(O), chia đường tròn thành bốn cung bằng nhau, mỗi cung ứng với góc ở tâm 90∘90^\circ. Theo đề, các đỉnh xếp theo thứ tự: AA (trên bên trái), BB (trên bên phải), CC (dưới bên phải), DD (dưới bên trái). Do đó, đi ngược chiều kim đồng hồ quanh OO ta có thứ tự các đỉnh là A→D→C→B→AA \to D \to C \to B \to A.

Mỗi phép quay ngược chiều 90∘90^\circ tâm OO biến mỗi đỉnh thành đỉnh liền kề theo chiều ngược kim đồng hồ (cách nó một cung 90∘90^\circ).

a) Phép quay ngược chiều 90∘90^\circ tâm OO:
Mỗi đỉnh dịch đi một vị trí theo chiều ngược kim đồng hồ:
A→D,B→A,C→B,D→C.A \to D,\quad B \to A,\quad C \to B,\quad D \to C.
Vậy AA, BB, CC, DD lần lượt biến thành DD, AA, BB, CC.

b) Phép quay ngược chiều 180∘180^\circ tâm OO:
Quay 180∘180^\circ bằng hai lần quay 90∘90^\circ, mỗi đỉnh dịch hai vị trí, tức biến thành đỉnh đối xứng với nó qua tâm OO:
A→C,B→D,C→A,D→B.A \to C,\quad B \to D,\quad C \to A,\quad D \to B.
Vậy AA, BB, CC, DD lần lượt biến thành CC, DD, AA, BB.

c) Phép quay ngược chiều 270∘270^\circ tâm OO:
Mỗi đỉnh dịch ba vị trí theo chiều ngược kim đồng hồ (tương đương dịch một vị trí theo chiều kim đồng hồ):
A→B,B→C,C→D,D→A.A \to B,\quad B \to C,\quad C \to D,\quad D \to A.
Vậy AA, BB, CC, DD lần lượt biến thành BB, CC, DD, AA.

d) Phép quay ngược chiều 360∘360^\circ tâm OO:
Quay trọn một vòng, mỗi đỉnh trở về đúng vị trí ban đầu:
A→A,B→B,C→C,D→D.A \to A,\quad B \to B,\quad C \to C,\quad D \to D.
Vậy AA, BB, CC, DD lần lượt biến thành chính chúng: AA, BB, CC, DD.

Đáp số

90∘90^\circ: A→DA\to D, B→AB\to A, C→BC\to B, D→CD\to C180∘180^\circ: A→CA\to C, B→DB\to D, C→AC\to A, D→BD\to B270∘270^\circ: A→BA\to B, B→CB\to C, C→DC\to D, D→AD\to A360∘360^\circ: A→AA\to A, B→BB\to B, C→CC\to C, D→DD\to D

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.