Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 10.17 trang 71 SBT Toán 9

Bài tập cuối chương X   Đã kiểm chéo

Đề bài

Người ta cần làm một ống thoát nước hình trụ bằng bê tông (H.10.6) có chiều cao là 200 cm, độ dày của thành ống là 15 cm, đường kính của ống là 80 cm. Tính lượng bê tông cần dùng để làm ống thoát nước nói trên.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 71 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 10.6: Một ống hình trụ rỗng (bê tông). Chiều cao ống 200 cm. Bán kính trong (đường kính lỗ ống) 40 cm được ghi ở miệng ống. Độ dày thành ống 15 cm. Đường kính lỗ ống là 80 cm.

Lời giải

Phân tích. Ống thoát nước là một hình trụ rỗng (khối bê tông nằm giữa hai mặt trụ cùng trục). Lượng bê tông cần dùng bằng thể tích khối bê tông này, tức là hiệu giữa thể tích hình trụ ngoài và thể tích hình trụ trong (lỗ rỗng).

Xác định các bán kính.

Đường kính lỗ ống (hình trụ trong) là 8080 cm nên bán kính trong:
r=802=40 (cm).r = \dfrac{80}{2} = 40 \text{ (cm)}.

Thành ống dày 1515 cm nên bán kính ngoài:
R=r+15=40+15=55 (cm).R = r + 15 = 40 + 15 = 55 \text{ (cm)}.

Chiều cao của ống (cũng là chiều cao của hai hình trụ): h=200h = 200 cm.

Tính thể tích bê tông.

Thể tích hình trụ ngoài:
V1=πR2h=π⋅552⋅200=605000π (cm3).V_1 = \pi R^2 h = \pi \cdot 55^2 \cdot 200 = 605000\pi \ (\text{cm}^3).

Thể tích hình trụ trong (lỗ rỗng):
V2=πr2h=π⋅402⋅200=320000π (cm3).V_2 = \pi r^2 h = \pi \cdot 40^2 \cdot 200 = 320000\pi \ (\text{cm}^3).

Lượng bê tông cần dùng:
V=V1−V2=605000π−320000π=285000π (cm3).V = V_1 - V_2 = 605000\pi - 320000\pi = 285000\pi \ (\text{cm}^3).

Tính gần đúng.
V=285000π≈285000⋅3,14≈895354 (cm3)≈0,895 m3.V = 285000\pi \approx 285000 \cdot 3{,}14 \approx 895354 \ (\text{cm}^3) \approx 0{,}895 \ \text{m}^3.

Kiểm tra lại. Có thể tính nhanh bằng công thức V=πh(R2−r2)=π⋅200⋅(552−402)=π⋅200⋅(3025−1600)=π⋅200⋅1425=285000πV = \pi h (R^2 - r^2) = \pi \cdot 200 \cdot (55^2 - 40^2) = \pi \cdot 200 \cdot (3025 - 1600) = \pi \cdot 200 \cdot 1425 = 285000\pi (cm³), đúng với kết quả trên.

Vậy lượng bê tông cần dùng để làm ống thoát nước là V=285000π≈895354V = 285000\pi \approx 895354 cm³ (xấp xỉ 0,8950{,}895 m³).

Đáp số

V=285000π≈895354V = 285000\pi \approx 895354 cm³ ≈0,895\approx 0,895 m³

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.