Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 9.10 trang 16 SBT Vật lí 10

Bài 9. Chuyển động thẳng biến đổi đều

Đề bài

Một xe đạp đang đi với vận tốc 2 m/s thì xuống dốc chuyển động nhanh dần đều với gia tốc 0,2 m/s2^2. Cùng lúc đó, một ô tô đang chạy với vận tốc 20 m/s lên dốc, chuyển động chậm dần đều với gia tốc 0,4 m/s2^2. Xác định vị trí hai xe gặp nhau trên dốc. Biết dốc dài 570 m.

Lời giải

Chọn hệ quy chiếu: Chọn trục Ox trùng với mặt dốc, gốc O tại vị trí xe đạp bắt đầu xuống dốc (đỉnh dốc), chiều dương là chiều chuyển động của xe đạp (hướng xuống dốc). Gốc thời gian là lúc hai xe cùng xuất phát.

Xe đạp (xuống dốc, nhanh dần đều): x01=0x_{01}=0; v01=2v_{01}=2 m/s; a1=+0,2a_1=+0{,}2 m/s2^2 (cùng chiều dương).
x1=2t+12(0,2)t2=2t+0,1t2x_1 = 2t + \tfrac{1}{2}(0{,}2)t^2 = 2t + 0{,}1t^2

Ô tô (lên dốc, chậm dần đều): xuất phát ở chân dốc nên x02=570x_{02}=570 m; ô tô đi ngược chiều dương nên v02=−20v_{02}=-20 m/s; chuyển động chậm dần đều nên gia tốc ngược chiều vận tốc, tức a2=+0,4a_2=+0{,}4 m/s2^2.
x2=570−20t+12(0,4)t2=570−20t+0,2t2x_2 = 570 - 20t + \tfrac{1}{2}(0{,}4)t^2 = 570 - 20t + 0{,}2t^2

Điều kiện gặp nhau: x1=x2x_1 = x_2
2t+0,1t2=570−20t+0,2t22t + 0{,}1t^2 = 570 - 20t + 0{,}2t^2
0,1t2−22t+570=0  ⇔  t2−220t+5700=00{,}1t^2 - 22t + 570 = 0 \;\Leftrightarrow\; t^2 - 220t + 5700 = 0
t=220±2202−4⋅57002=220±1602t = \frac{220 \pm \sqrt{220^2 - 4\cdot 5700}}{2} = \frac{220 \pm 160}{2}
Suy ra t1=30t_1 = 30 s hoặc t2=190t_2 = 190 s.

Kiểm tra điều kiện: Ô tô dừng lại khi v2=20−0,4t=0⇒t=50v_2 = 20 - 0{,}4t = 0 \Rightarrow t = 50 s. Vậy nghiệm t2=190t_2 = 190 s (ô tô đã dừng từ lâu) bị loại. Chọn t=30t = 30 s. Tại thời điểm này vận tốc ô tô v2=20−0,4⋅30=8v_2 = 20 - 0{,}4\cdot 30 = 8 m/s >0> 0 (hợp lí).

Vị trí gặp nhau: Thay t=30t = 30 s:
x1=2⋅30+0,1⋅302=60+90=150 mx_1 = 2\cdot 30 + 0{,}1\cdot 30^2 = 60 + 90 = 150 \text{ m}
(Kiểm tra lại: x2=570−20⋅30+0,2⋅302=570−600+180=150x_2 = 570 - 20\cdot 30 + 0{,}2\cdot 30^2 = 570 - 600 + 180 = 150 m. ✓)

Kết luận: Hai xe gặp nhau sau t=30t = 30 s, tại vị trí cách đỉnh dốc (nơi xe đạp xuất phát) 150150 m, tức cách chân dốc (nơi ô tô xuất phát) 570−150=420570 - 150 = 420 m.

Đáp số

Gặp nhau sau 30 s, tại điểm cách đỉnh dốc 150 m (cách chân dốc 420 m)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.