Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 9.11 trang 17 SBT Vật lí 10

Bài 9. Chuyển động thẳng biến đổi đều

Đề bài

Hai vật A và B chuyển động cùng chiều trên đường thẳng có đồ thị vận tốc – thời gian vẽ ở Hình 9.2. Biết ban đầu hai vật cách nhau 78 m.

a) Hai vật có cùng vận tốc ở thời điểm nào?

b) Viết phương trình chuyển động của mỗi vật.

c) Xác định vị trí gặp nhau của hai vật.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 17 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Đồ thị vận tốc – thời gian (trục tung v tính bằng m/s, trục hoành t tính bằng s) gồm hai đường thẳng. Đường của vật A xuất phát từ giá trị v = 40 m/s tại t = 0 và giảm đều theo đường thẳng về v = 0 tại t = 20 s (điểm A nằm trên trục hoành tại t = 20 s). Đường của vật B xuất phát từ gốc O (v = 0 tại t = 0) và tăng đều theo đường thẳng đến v = 20 m/s tại t = 20 s (điểm B). Các mốc trên trục v là 10, 20, 30, 40 m/s; các mốc trên trục t là 10 và 20 s. Như vậy vật A có vận tốc v_A = 40 − 2t (m/s), vật B có vận tốc v_B = t (m/s).

Lời giải

Từ đồ thị: vật A có v0A=40v_{0A}=40 m/s, giảm đều về 00 tại t=20t=20 s nên gia tốc aA=0−4020=−2 m/s2a_A=\dfrac{0-40}{20}=-2\ \text{m/s}^2, suy ra vA=40−2tv_A=40-2t (m/s). Vật B có v0B=0v_{0B}=0, tăng đều tới 2020 m/s tại t=20t=20 s nên aB=20−020=1 m/s2a_B=\dfrac{20-0}{20}=1\ \text{m/s}^2, suy ra vB=tv_B=t (m/s).

a) Thời điểm hai vật cùng vận tốc

Cho vA=vBv_A=v_B:

40−2t=t ⇒ 3t=40 ⇒ t=403≈13,3 s.40-2t=t\ \Rightarrow\ 3t=40\ \Rightarrow\ t=\dfrac{40}{3}\approx 13,3\ \text{s}.

Khi đó vận tốc chung v=403≈13,3v=\dfrac{40}{3}\approx 13,3 m/s.

b) Phương trình chuyển động

Chọn trục OxOx trùng đường đi, chiều dương là chiều chuyển động, gốc O tại vị trí ban đầu của vật A, gốc thời gian lúc bắt đầu khảo sát. Vì A nhanh hơn (đang đuổi theo) nên B ở phía trước, cách A một đoạn 7878 m: x0A=0x_{0A}=0, x0B=78x_{0B}=78 m.

Dùng x=x0+v0t+12at2x=x_0+v_0t+\tfrac12 at^2:

xA=0+40t+12(−2)t2=40t−t2 (m),x_A=0+40t+\tfrac12(-2)t^2=40t-t^2\ (\text{m}),

xB=78+0+12(1)t2=78+0,5t2 (m).x_B=78+0+\tfrac12(1)t^2=78+0,5t^2\ (\text{m}).

c) Vị trí gặp nhau

Hai vật gặp nhau khi xA=xBx_A=x_B:

40t−t2=78+0,5t2 ⇒ 1,5t2−40t+78=0.40t-t^2=78+0,5t^2\ \Rightarrow\ 1,5t^2-40t+78=0.

Giải phương trình: Δ=402−4⋅1,5⋅78=1132\Delta=40^2-4\cdot1,5\cdot78=1132, Δ≈33,6\sqrt{\Delta}\approx33,6.

t=40±33,63 ⇒ t1≈2,1 shoặct2≈24,6 s.t=\dfrac{40\pm33,6}{3}\ \Rightarrow\ t_1\approx2,1\ \text{s}\quad\text{hoặc}\quad t_2\approx24,6\ \text{s}.

Loại t2≈24,6t_2\approx24,6 s vì vượt quá khoảng thời gian trên đồ thị (sau t=20t=20 s vật A đã dừng). Vậy hai vật gặp nhau lúc t≈2,1t\approx2,1 s.

Vị trí gặp nhau: x=40(2,1)−(2,1)2≈84−4,4≈80 mx=40(2,1)-(2,1)^2\approx 84-4,4\approx 80\ \text{m} (tính từ vị trí ban đầu của A).

Kiểm tra: xB=78+0,5(2,1)2≈78+2,2≈80 mx_B=78+0,5(2,1)^2\approx78+2,2\approx80\ \text{m} — khớp.

Đáp số

t = 40/3 ≈ 13,3 s (cùng vận tốc v ≈ 13,3 m/s)x_A = 40t − t² (m); x_B = 78 + 0,5t² (m)t ≈ 2,1 s; gặp nhau cách vị trí ban đầu của A ≈ 80 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.