Giải Bài 9.12 trang 17 SBT Vật lí 10
Đề bài
Đồ thị vận tốc – thời gian trong Hình 9.3 là của một xe bus và một xe máy chạy cùng chiều trên một đường thẳng. Xe bus đang đứng yên, bắt đầu chuyển động thì xe máy đi tới.
a) Tính gia tốc của xe bus trong 4 s đầu và trong 4 s tiếp theo.
b) Khi nào thì xe bus bắt đầu chạy nhanh hơn xe máy?
c) Khi nào thì xe bus đuổi kịp xe máy?
d) Xe máy đi được bao nhiêu mét thì bị xe bus đuổi kịp?
e) Tính vận tốc trung bình của xe bus trong 8 s đầu.
Đồ thị vận tốc – thời gian (trục tung v tính bằng m/s, trục hoành t tính bằng s, các mốc t là 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24 s) gồm hai đường. Đường 'Xe bus' xuất phát từ gốc O (v = 0 tại t = 0), tăng đều đến v = 8 m/s tại t = 4 s, rồi tiếp tục tăng (dốc hơn) đến v = 12 m/s tại t = 8 s, sau đó giữ không đổi v = 12 m/s. Đường 'Xe máy' là đường nằm ngang có vận tốc không đổi v = 8 m/s trong suốt quá trình.
Lời giải
Quy ước: Chọn gốc thời gian lúc xe bus bắt đầu chuyển động, lúc đó xe máy vừa đi tới ngang vị trí xe bus, nên coi hai xe cùng xuất phát từ một vị trí () tại .
Từ đồ thị:
- Xe bus: tại ; tại ; tại ; sau đó giữ .
- Xe máy: không đổi.
a) Gia tốc của xe bus
Trong 4 s đầu:
Trong 4 s tiếp theo (từ 4 s đến 8 s):
b) Khi nào xe bus chạy nhanh hơn xe máy?
Xe máy luôn đi với . Xe bus đạt đúng tại , sau đó vận tốc xe bus tiếp tục tăng (lớn hơn 8 m/s).
Vậy sau thời điểm xe bus bắt đầu chạy nhanh hơn xe máy.
c) Khi nào xe bus đuổi kịp xe máy?
Quãng đường = diện tích hình giới hạn bởi đồ thị và trục .
*Quãng đường xe bus:*
- Từ 0 đến 4 s:
- Từ 4 s đến 8 s (hình thang):
- Đến : ; sau đó .
*Quãng đường xe máy:* .
Tại : xe máy đi được , nên xe máy vẫn còn ở phía trước, xe bus chưa kịp. Xét giai đoạn (xe bus chạy đều 12 m/s). Cho hai quãng đường bằng nhau:
Vậy xe bus đuổi kịp xe máy lúc .
d) Quãng đường xe máy đi được khi bị đuổi kịp
(Kiểm tra: ✓)
e) Vận tốc trung bình của xe bus trong 8 s đầu
Quãng đường xe bus đi trong 8 s đầu là .
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.