Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 12.8 trang 20 SBT Vật lí 10

Bài 12. Chuyển động ném   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hai vật được đồng thời ném từ mặt đất lên với vận tốc ban đầu vẽ như Hình 12.1. Nếu bỏ qua sức cản của không khí thì
A. vật 1 chạm đất trước.
B. hai vật chạm đất cùng một lúc.
C. hai vật có tầm bay cao như nhau.
D. vật 1 có tầm bay cao hơn.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 20 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình vẽ hai vectơ vận tốc ban đầu cùng xuất phát từ một điểm trên mặt đất (phương ngang). Vectơ v⃗01\vec{v}_{01} hợp với phương ngang một góc nhỏ α1\alpha_1; vectơ v⃗02\vec{v}_{02} hợp với phương ngang một góc lớn hơn α2\alpha_2 (α2>α1\alpha_2 > \alpha_1). Hai vectơ có cùng độ cao thành phần thẳng đứng (đầu mút của chúng nằm trên cùng một đường nằm ngang nét đứt), tức thành phần vận tốc theo phương thẳng đứng của hai vật bằng nhau; v⃗02\vec{v}_{02} có độ lớn lớn hơn v⃗01\vec{v}_{01}.

Lời giải

Phân tích hình vẽ. Từ Hình 12.1: vectơ v⃗02\vec{v}_{02} hợp với phương ngang góc α2\alpha_2 lớn hơn góc α1\alpha_1 của v⃗01\vec{v}_{01}, đồng thời độ lớn v02>v01v_{02} > v_{01}. Thành phần vận tốc ban đầu theo phương thẳng đứng của mỗi vật là v0y=v0sin⁡αv_{0y} = v_0\sin\alpha, nên vật 2 có cả độ lớn vận tốc lẫn góc ném đều lớn hơn, suy ra:

v02y=v02sin⁡α2>v01sin⁡α1=v01y.v_{02y} = v_{02}\sin\alpha_2 > v_{01}\sin\alpha_1 = v_{01y}.

Xét thời gian bay. Chuyển động ném xiên được phân tích thành hai chuyển động thành phần độc lập. Theo phương thẳng đứng (chọn chiều dương hướng lên), mỗi vật chuyển động như một vật được ném thẳng đứng lên với vận tốc đầu v0yv_{0y}, gia tốc −g-g. Vật trở về mặt đất khi độ dịch chuyển theo phương thẳng đứng bằng 0:

v0y t−12gt2=0  ⇒  t=2v0yg.v_{0y}\,t - \frac{1}{2}g t^{2} = 0 \;\Rightarrow\; t = \frac{2v_{0y}}{g}.

Thời gian bay chỉ phụ thuộc thành phần vận tốc thẳng đứng. Vì v01y<v02yv_{01y} < v_{02y} nên:

t1=2v01yg<t2=2v02yg.t_1 = \frac{2v_{01y}}{g} < t_2 = \frac{2v_{02y}}{g}.

Vậy vật 1 chạm đất trước ⇒ A đúng, B sai.

Xét tầm bay cao. Độ cao cực đại đạt được khi thành phần vận tốc thẳng đứng bằng 0:

H=v0y22g.H = \frac{v_{0y}^{2}}{2g}.

Vì v01y<v02yv_{01y} < v_{02y} nên H1<H2H_1 < H_2: vật 2 bay cao hơn vật 1 ⇒ C sai, D sai.

Kết luận. Thành phần vận tốc thẳng đứng của vật 1 nhỏ hơn của vật 2, nên vật 1 lên thấp hơn và rơi xuống đất sớm hơn. Chọn A.

Đáp số

A. Vật 1 chạm đất trước (vì v01y<v02yv_{01y} < v_{02y} nên t1=2v01yg<t2=2v02ygt_1 = \frac{2v_{01y}}{g} < t_2 = \frac{2v_{02y}}{g})

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.