Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 12.11 trang 21 SBT Vật lí 10

Bài 12. Chuyển động ném

Đề bài

Một cầu thủ bóng rổ cao 2 m đứng cách xa rổ 10 m theo phương nằm ngang để tập ném bóng vào rổ. Biết miệng rổ ở độ cao 3,05 m. Hỏi người đó phải ném bóng từ độ cao ngang đầu với vận tốc theo phương 45∘45^\circ có độ lớn bằng bao nhiêu để bóng rơi vào rổ? Lấy g=9,8g = 9,8 m/s2^2.

Lời giải

Phân tích chuyển động ném xiên.

Chọn gốc toạ độ tại điểm ném (ngang đầu người, cao 2 m2\ \text{m}), trục OxOx nằm ngang hướng về rổ, trục OyOy thẳng đứng hướng lên. Vật ném với vận tốc v0v_0 hợp góc α=45∘\alpha = 45^\circ so với phương ngang.

Hai thành phần vận tốc đầu:
v0x=v0cos⁡45∘,v0y=v0sin⁡45∘.v_{0x} = v_0\cos 45^\circ, \qquad v_{0y} = v_0\sin 45^\circ.

Phương trình chuyển động:
x=v0cos⁡45∘⋅t,y=v0sin⁡45∘⋅t−12gt2.x = v_0\cos 45^\circ \cdot t, \qquad y = v_0\sin 45^\circ \cdot t - \tfrac{1}{2}gt^2.

a) Điều kiện để bóng rơi vào rổ.

Rổ cách người 10 m10\ \text{m} theo phương ngang, miệng rổ cao 3,05 m3,05\ \text{m}, điểm ném cao 2 m2\ \text{m} nên so với điểm ném, rổ ở:
x=10 m,y=3,05−2=1,05 m.x = 10\ \text{m}, \qquad y = 3,05 - 2 = 1,05\ \text{m}.

b) Lập phương trình quỹ đạo và tìm v0v_0.

Khử tt từ hai phương trình (t=xv0cos⁡45∘t = \dfrac{x}{v_0\cos 45^\circ}), được phương trình quỹ đạo:
y=xtan⁡45∘−g x22v02cos⁡245∘.y = x\tan 45^\circ - \frac{g\,x^2}{2v_0^2\cos^2 45^\circ}.

Với tan⁡45∘=1\tan 45^\circ = 1 và cos⁡245∘=12\cos^2 45^\circ = \dfrac{1}{2}:
y=x−g x2v02.y = x - \frac{g\,x^2}{v_0^2}.

Thay x=10 mx = 10\ \text{m}, y=1,05 my = 1,05\ \text{m}, g=9,8 m/s2g = 9,8\ \text{m/s}^2:
1,05=10−9,8⋅102v02=10−980v02.1,05 = 10 - \frac{9,8 \cdot 10^2}{v_0^2} = 10 - \frac{980}{v_0^2}.

Suy ra:
980v02=10−1,05=8,95  ⇒  v02=9808,95≈109,5 m2/s2.\frac{980}{v_0^2} = 10 - 1,05 = 8,95 \;\Rightarrow\; v_0^2 = \frac{980}{8,95} \approx 109,5\ \text{m}^2/\text{s}^2.

v0≈10,5 m/s.v_0 \approx 10,5\ \text{m/s}.

Kiểm tra lại: với v0=10,46 m/sv_0 = 10,46\ \text{m/s}, thời gian tới rổ t=10v0cos⁡45∘=1010,46⋅0,707≈1,35 st = \dfrac{10}{v_0\cos 45^\circ} = \dfrac{10}{10,46 \cdot 0,707} \approx 1,35\ \text{s}; khi đó y=v0sin⁡45∘⋅t−12gt2≈9,99−8,94≈1,05 my = v_0\sin 45^\circ\cdot t - \tfrac12 g t^2 \approx 9,99 - 8,94 \approx 1,05\ \text{m} — đúng độ cao của rổ. Vậy người đó cần ném với vận tốc đầu khoảng 10,5 m/s10,5\ \text{m/s}.

Đáp số

v0≈10,5v_0 \approx 10,5 m/s

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.