Sách bài tập Vật lí 10

Giải II.3 trang 22 SBT Vật lí 10

Bài tập cuối chương II   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hình II.2 là đồ thị độ dịch chuyển – thời gian của chuyển động của một xe máy đi giao hàng online chạy trên đường thẳng. Xe khởi hành từ địa điểm cách nơi nhận hàng 200 m về phía bắc.
1.

a) Trong khoảng thời gian nào xe đi về phía bắc?

b) Trong khoảng thời gian nào xe đi về phía nam?

c) Trong khoảng thời gian nào xe dừng lại?
2. Tính tốc độ trung bình và vận tốc trung bình của xe trong 60 s.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 22 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Đồ thị độ dịch chuyển d (m) theo thời gian t (s). Trục tung d (m) chia vạch: -100, 0, 100, 200, 300, 400, 500; trục hoành t (s) chia vạch: 10, 20, 30, 40, 50, 60. Đường biểu diễn gồm các đoạn thẳng nối các điểm: tại t = 0 thì d = 200 m; đoạn thẳng tăng đều từ (0; 200) đến (30; 500); đoạn thẳng giảm từ (30; 500) xuống (45; -100); từ (45; -100) đến (60; -100) đồ thị nằm ngang ở mức d = -100 m.

Lời giải

Phân tích đồ thị: Chọn chiều dương là chiều bắc, gốc toạ độ (d=0d = 0) tại nơi nhận hàng. Xe xuất phát tại d0=200d_0 = 200 m (cách nơi nhận hàng 200 m về phía bắc).

Từ đồ thị độ dịch chuyển – thời gian, ta đọc được các giai đoạn chuyển động:
- Từ t=0t = 0 đến t=25t = 25 s: dd tăng từ 200200 m lên 500500 m — đồ thị dốc lên.
- Từ t=25t = 25 s đến t=30t = 30 s: dd giữ nguyên 500500 m — đồ thị nằm ngang.
- Từ t=30t = 30 s đến t=45t = 45 s: dd giảm từ 500500 m xuống −100-100 m — đồ thị dốc xuống.
- Từ t=45t = 45 s đến t=60t = 60 s: dd giữ nguyên −100-100 m — đồ thị nằm ngang.

1.

a) Xe đi về phía bắc khi độ dịch chuyển dd tăng (đồ thị dốc lên).

Vậy xe đi về phía bắc trong khoảng thời gian từ t=0t = 0 đến t=25t = 25 s.

b) Xe đi về phía nam khi độ dịch chuyển dd giảm (đồ thị dốc xuống).

Vậy xe đi về phía nam trong khoảng thời gian từ t=30t = 30 s đến t=45t = 45 s.

c) Xe dừng lại khi độ dịch chuyển dd không đổi (đồ thị nằm ngang).

Vậy xe dừng lại trong các khoảng thời gian từ t=25t = 25 s đến t=30t = 30 s và từ t=45t = 45 s đến t=60t = 60 s.

2. Tốc độ trung bình và vận tốc trung bình trong 60 s

*Quãng đường đi được* (cộng độ lớn quãng đường của từng giai đoạn):
- Giai đoạn đi về phía bắc: s1=500−200=300s_1 = 500 - 200 = 300 m.
- Giai đoạn đi về phía nam: s2=500−(−100)=600s_2 = 500 - (-100) = 600 m.
- Các giai đoạn dừng: s3=0s_3 = 0.

Tổng quãng đường: s=300+600=900s = 300 + 600 = 900 m.

Tốc độ trung bình:

v=st=90060=15 m/sv = \dfrac{s}{t} = \dfrac{900}{60} = 15 \text{ m/s}

*Độ dịch chuyển* trong 60 s (hiệu giữa vị trí cuối và vị trí đầu):

d=d60−d0=(−100)−200=−300 md = d_{60} - d_0 = (-100) - 200 = -300 \text{ m}

Vận tốc trung bình:

vˉ=dt=−30060=−5 m/s\bar{v} = \dfrac{d}{t} = \dfrac{-300}{60} = -5 \text{ m/s}

Dấu "−-" cho biết vận tốc trung bình hướng theo chiều âm, tức là hướng về phía nam, có độ lớn 55 m/s.

Đáp số

a) Từ t = 0 đến t = 25 s: xe đi về phía bắcb) Từ t = 30 s đến t = 45 s: xe đi về phía namc) Từ t = 25 s đến t = 30 s và từ t = 45 s đến t = 60 s: xe dừng lạiTốc độ trung bình: 15 m/sVận tốc trung bình: -5 m/s (độ lớn 5 m/s, hướng về phía nam)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.