Sách bài tập Vật lí 10

Giải II.5 trang 23 SBT Vật lí 10

Chương II. Động học

Đề bài

Hình II.3 là đồ thị vận tốc – thời gian của hai ô tô A và B cùng chạy theo một hướng trong 40 s. Xe A vượt qua xe B tại thời điểm t = 0. Để bắt kịp xe A, xe B tăng tốc trong 20 s để đạt vận tốc 50 m/s.

a) Tính độ dịch chuyển của xe A trong 20 s.

b) Tính gia tốc của xe B trong 20 s.

c) Sau bao lâu thì xe B đuổi kịp xe A.

d) Tính quãng đường mỗi xe đi được trong 40 s và khi hai xe gặp nhau.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 23 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Đồ thị vận tốc – thời gian (trục tung v tính bằng m/s, trục hoành t tính bằng s) của hai xe A và B. Xe A: đường nằm ngang ở v = 40 m/s trong suốt 40 s (vận tốc không đổi 40 m/s). Xe B: xuất phát từ v = 25 m/s tại t = 0, tăng đều theo đường thẳng đạt v = 50 m/s tại t = 20 s, sau đó giữ nằm ngang ở v = 50 m/s đến t = 40 s. Các mốc trên trục tung: 10, 25, 40, 50 m/s; mốc trên trục hoành: 20 s, 40 s.

Lời giải

Phân tích đồ thị

- Xe A: chuyển động thẳng đều với vận tốc không đổi vA=40 m/sv_A = 40\ \text{m/s} trong suốt 40 s.
- Xe B: trong 20 s đầu tăng tốc đều từ vB0=25 m/sv_{B0} = 25\ \text{m/s} lên vB=50 m/sv_B = 50\ \text{m/s}; từ giây 20 đến giây 40 chạy đều với 50 m/s50\ \text{m/s}.
- Tại t=0t = 0 hai xe ở cùng một vị trí (xe A vừa vượt qua xe B).

a) Độ dịch chuyển của xe A trong 20 s

Xe A chạy đều nên:
dA=vA⋅t=40×20=800 (m).d_A = v_A \cdot t = 40 \times 20 = 800\ \text{(m)}.

b) Gia tốc của xe B trong 20 s đầu

aB=vB−vB0t=50−2520=1,25 (m/s2).a_B = \dfrac{v_B - v_{B0}}{t} = \dfrac{50 - 25}{20} = 1,25\ \text{(m/s}^2\text{)}.

c) Sau bao lâu xe B đuổi kịp xe A

Chọn gốc tọa độ tại vị trí hai xe lúc t=0t = 0, chiều dương là chiều chuyển động.

Quãng đường (độ dịch chuyển) của xe A: xA=40tx_A = 40t.

*Xét trong 20 s đầu* (xe B chuyển động nhanh dần đều):
xB=vB0 t+12aBt2=25t+12(1,25)t2=25t+0,625 t2.x_B = v_{B0}\,t + \tfrac{1}{2}a_B t^2 = 25t + \tfrac{1}{2}(1,25)t^2 = 25t + 0,625\,t^2.

Tại t=20 st = 20\ \text{s}:
- xA=40×20=800 mx_A = 40 \times 20 = 800\ \text{m},
- xB=25×20+0,625×202=500+250=750 mx_B = 25 \times 20 + 0,625 \times 20^2 = 500 + 250 = 750\ \text{m}.

Lúc này xe B vẫn còn sau xe A 800−750=50 m800 - 750 = 50\ \text{m}, nên hai xe chưa gặp nhau trong 20 s đầu.

*Xét từ giây thứ 20 trở đi* (xe B chạy đều 50 m/s50\ \text{m/s}). Gọi tt là thời điểm tính từ t=0t=0:
xA=40t,xB=750+50(t−20).x_A = 40t,\qquad x_B = 750 + 50(t - 20).

Xe B đuổi kịp xe A khi xA=xBx_A = x_B:
40t=750+50(t−20)40t = 750 + 50(t - 20)
40t=750+50t−100040t = 750 + 50t - 1000
40t=50t−250 ⇒ 10t=250 ⇒ t=25 (s).40t = 50t - 250 \ \Rightarrow\ 10t = 250 \ \Rightarrow\ t = 25\ \text{(s)}.

Vậy sau 25 s kể từ t=0t = 0 thì xe B đuổi kịp xe A (tức là 5 s sau khi xe B đạt vận tốc 50 m/s).

d) Quãng đường mỗi xe đi được trong 40 s và khi hai xe gặp nhau

*Trong 40 s:*
- Xe A: sA=40×40=1600 ms_A = 40 \times 40 = 1600\ \text{m}.
- Xe B: 20 s đầu đi được 750 m750\ \text{m}; 20 s sau đi được 50×20=1000 m50 \times 20 = 1000\ \text{m}.
sB=750+1000=1750 (m).s_B = 750 + 1000 = 1750\ \text{(m)}.

*Khi hai xe gặp nhau* (tại t=25 st = 25\ \text{s}):
- Xe A: sA′=40×25=1000 ms_A' = 40 \times 25 = 1000\ \text{m}.
- Xe B: sB′=750+50×(25−20)=750+250=1000 ms_B' = 750 + 50 \times (25 - 20) = 750 + 250 = 1000\ \text{m}.

Hai kết quả bằng nhau (1000 m1000\ \text{m}), đúng với điều kiện hai xe gặp nhau. Khi gặp nhau mỗi xe đã đi được 1000 m.

Đáp số

a) 800 mb) 1,25 m/s²c) 25 s (kể từ t = 0)d) Trong 40 s: xe A đi 1600 m, xe B đi 1750 m; khi gặp nhau (t = 25 s) mỗi xe đi được 1000 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.