Sách bài tập Vật lí 10

Giải II.8 trang 24 SBT Vật lí 10

Bài tập cuối chương II. Động học

Đề bài

Hình II.4 vẽ quỹ đạo của một quả cầu lông được đánh lên với vận tốc ban đầu v0=10v_0 = 10 m/s ở độ cao 2 m so với mặt đất. Bỏ qua sức cản của không khí và lấy g=9,8g = 9,8 m/s².

a) Xác định độ lớn của góc α\alpha.

b) Xác định vận tốc của quả cầu ở vị trí B.

c) Tính khoảng cách giữa vị trí rơi chạm đất của quả cầu và vị trí đứng của người đánh cầu.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 24 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình vẽ quỹ đạo parabol của quả cầu lông. Người đánh cầu đứng tại chân điểm A trên mặt đất. Quả cầu được đánh lên từ A theo phương hợp với phương ngang một góc α\alpha, đạt điểm cao nhất B rồi rơi xuống. Điểm A nằm ở độ cao 2 m so với mặt đất (đoạn thẳng nằm ngang qua A). Đỉnh B cao hơn mức A là 4 m (tức B cao 6 m so với mặt đất). Đường nằm ngang qua A kéo dài cắt nhánh đi xuống của quỹ đạo tại C (cùng độ cao 2 m với A). Quả cầu tiếp tục rơi và chạm đất tại D. Khoảng cách từ mức A (và C) xuống mặt đất là 2 m.

Lời giải

Chọn hệ quy chiếu: gốc tại điểm đánh cầu A, trục Ox nằm ngang theo chiều chuyển động, trục Oy hướng lên. Chuyển động là ném xiên với:
- Thành phần ngang: vx=v0cos⁡αv_x = v_0\cos\alpha (không đổi).
- Thành phần đứng: vy=v0sin⁡α−gtv_y = v_0\sin\alpha - gt.

a) Góc α\alpha

Tại đỉnh B cao nhất, vận tốc theo phương đứng bằng 0, và độ cao đạt được so với A là H=4H = 4 m. Áp dụng công thức độ cao cực đại:

H=(v0sin⁡α)22g⇒v0sin⁡α=2gH=2⋅9,8⋅4=78,4≈8,85 m/sH = \frac{(v_0\sin\alpha)^2}{2g} \Rightarrow v_0\sin\alpha = \sqrt{2gH} = \sqrt{2\cdot 9{,}8\cdot 4} = \sqrt{78{,}4} \approx 8{,}85\ \text{m/s}

sin⁡α=8,8510=0,885⇒α≈62∘\sin\alpha = \frac{8{,}85}{10} = 0{,}885 \Rightarrow \alpha \approx 62^\circ

b) Vận tốc tại B

Tại đỉnh B, thành phần vận tốc theo phương đứng bằng 0, nên vận tốc chỉ còn thành phần nằm ngang:

vB=vx=v0cos⁡α=10⋅cos⁡62∘≈10⋅0,465=4,65 m/sv_B = v_x = v_0\cos\alpha = 10\cdot\cos 62^\circ \approx 10\cdot 0{,}465 = 4{,}65\ \text{m/s}

Vận tốc tại B có phương nằm ngang, độ lớn ≈4,65\approx 4{,}65 m/s.

c) Khoảng cách từ vị trí chạm đất D đến người đánh cầu

Người đứng ngay dưới A (chân điểm A). Quả cầu chạm đất tại D, thấp hơn A là 2 m, nên độ dời theo phương đứng từ A đến D là y=−2y = -2 m:

y=(v0sin⁡α)t−12gt2⇒−2=8,85 t−4,9 t2y = (v_0\sin\alpha)t - \frac{1}{2}gt^2 \Rightarrow -2 = 8{,}85\,t - 4{,}9\,t^2

4,9 t2−8,85 t−2=04{,}9\,t^2 - 8{,}85\,t - 2 = 0

t=8,85+8,852+4⋅4,9⋅22⋅4,9=8,85+117,69,8≈8,85+10,849,8≈2,01 st = \frac{8{,}85 + \sqrt{8{,}85^2 + 4\cdot 4{,}9\cdot 2}}{2\cdot 4{,}9} = \frac{8{,}85 + \sqrt{117{,}6}}{9{,}8} \approx \frac{8{,}85 + 10{,}84}{9{,}8} \approx 2{,}01\ \text{s}

Khoảng cách ngang từ người đến điểm chạm đất:

s=vx⋅t=4,65⋅2,01≈9,34 ms = v_x\cdot t = 4{,}65\cdot 2{,}01 \approx 9{,}34\ \text{m}

Vậy quả cầu rơi cách người đánh cầu khoảng 9,349{,}34 m.

Đáp số

α ≈ 62°v_B ≈ 4,65 m/s (phương nằm ngang)s ≈ 9,34 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.