Giải Bài 13.11 trang 26 SBT Vật lí 10
Đề bài
Một vật chịu tác dụng đồng thời của bốn lực như Hình 13.3. Độ lớn của các lực lần lượt là N, N, N, N. Xác định phương, chiều và độ lớn của hợp lực do các lực này tác dụng lên vật.
Hình 13.3 vẽ vật (hình tròn nhỏ) ở gốc, chịu bốn lực. Có hai trục: trục ngang Đông – Tây (Đông ở bên trái, Tây ở bên phải) và trục chéo Nam – Bắc (Nam ở phía trên bên phải, Bắc ở phía dưới bên trái). Lực hướng sang bên trái (về phía Đông) dọc theo trục ngang; hướng sang bên phải (về phía Tây) dọc theo trục ngang, ngược chiều . Lực hướng lên phía trên bên phải (về phía Nam) dọc theo trục chéo; hướng xuống phía dưới bên trái (về phía Bắc) dọc theo trục chéo, ngược chiều . Hai trục Đông–Tây và Nam–Bắc vuông góc với nhau.
Lời giải
Phân tích bài toán
Hai trục Đông–Tây và Nam–Bắc vuông góc với nhau, nên ta chọn chúng làm hai trục để tổng hợp lực.
- Trên trục Đông–Tây: hướng về Đông ( N) và hướng về Tây ( N) — hai lực ngược chiều.
- Trên trục Nam–Bắc: hướng về Nam ( N) và hướng về Bắc ( N) — hai lực ngược chiều.
a) Hợp lực của hai lực cùng phương Đông – Tây
Vì và ngược chiều, hợp lực của chúng có độ lớn:
Vì nên hướng về phía Tây.
b) Hợp lực của hai lực cùng phương Nam – Bắc
Vì và ngược chiều, hợp lực của chúng có độ lớn:
Vì nên hướng về phía Nam.
c) Hợp lực của cả bốn lực
Hai lực thành phần (12 N, hướng Tây) và (16 N, hướng Nam) vuông góc với nhau. Áp dụng quy tắc hình bình hành (ở đây là hình chữ nhật):
Phương và chiều: Hợp lực nằm trong góc phần tư giữa hướng Tây và hướng Nam. Gọi là góc hợp bởi với phương Tây:
Vậy hợp lực có độ lớn 20 N, hướng về phía Tây – Nam, lệch khỏi hướng Tây một góc khoảng về phía Nam (tương đương lệch khỏi hướng Nam một góc về phía Tây).
Kiểm tra: Bộ số (12; 16; 20) là bộ ba Pythagore (nhân 4), nên kết quả N là chính xác.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.