Giải Bài 5.6 trang 9 SBT Vật lí 10
Đề bài
Một người chèo thuyền qua một con sông rộng 400 m. Muốn cho thuyền đi theo đường AB, người đó phải luôn hướng mũi thuyền theo hướng AC (Hình 5.1). Biết thuyền qua sông hết 8 min 20 s và vận tốc chảy của dòng nước là 0,6 m/s. Tìm vận tốc của thuyền so với dòng nước.
Hình vẽ dòng sông có hai bờ là hai đường nằm ngang song song. A nằm trên bờ dưới, B nằm trên bờ trên thẳng đứng phía trên A (AB vuông góc với hai bờ, là đường người muốn thuyền đi theo). C nằm trên bờ trên, bên trái B. Đoạn thẳng AC nối từ A lên C (hướng mũi thuyền chếch ngược dòng về phía trái). Các mũi tên nằm ngang hướng sang phải biểu thị chiều dòng nước chảy. Bề rộng sông (khoảng cách giữa hai bờ, tức đoạn AB) là 400 m.
Lời giải
Phân tích chuyển động:
Gọi:
- là vận tốc của thuyền so với bờ (dòng nước đứng yên) — có phương dọc theo AB, vuông góc với hai bờ.
- là vận tốc của thuyền so với dòng nước — có phương dọc theo hướng mũi thuyền AC.
- là vận tốc của dòng nước so với bờ, m/s, có phương nằm ngang (song song hai bờ).
Công thức cộng vận tốc:
Tính vận tốc của thuyền so với bờ:
Thuyền đi theo đường AB (vuông góc với bờ) hết thời gian min s s, quãng đường m. Do đó:
Tìm vận tốc của thuyền so với dòng nước:
Vì vuông góc với hai bờ, còn song song với hai bờ nên . Từ hệ thức , hai vectơ và vuông góc nhau nên:
Kết luận: Vận tốc của thuyền so với dòng nước là m/s (mũi thuyền hướng chếch ngược dòng để thành phần ngang của nó triệt tiêu đúng vận tốc dòng chảy).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.