Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 5.7 trang 10 SBT Vật lí 10

Bài 5. Tốc độ và vận tốc

Đề bài

Một ô tô đang chạy với vận tốc vv theo phương nằm ngang thì người ngồi trong xe trông thấy giọt mưa rơi tạo thành những vạch làm với phương thẳng đứng một góc 45∘45^\circ. Biết vận tốc rơi của các giọt nước mưa so với mặt đất là 5 m/s. Tính vận tốc của ô tô.

Lời giải

Phân tích chuyển động tương đối.

Gọi:
- (1) là giọt mưa, (2) là ô tô, (3) là mặt đất.
- v⃗13\vec{v}_{13}: vận tốc giọt mưa so với mặt đất, hướng thẳng đứng xuống, độ lớn v13=5v_{13} = 5 m/s.
- v⃗23\vec{v}_{23}: vận tốc ô tô so với mặt đất, hướng nằm ngang, độ lớn v23=vv_{23} = v (cần tìm).
- v⃗12\vec{v}_{12}: vận tốc giọt mưa so với ô tô (người ngồi trong xe thấy giọt mưa chuyển động theo vận tốc này).

Công thức cộng vận tốc:

v⃗12=v⃗13+v⃗32=v⃗13−v⃗23\vec{v}_{12} = \vec{v}_{13} + \vec{v}_{32} = \vec{v}_{13} - \vec{v}_{23}

So với ô tô, giọt mưa có:
- thành phần thẳng đứng (xuống): v13=5v_{13} = 5 m/s,
- thành phần nằm ngang (ngược chiều xe): v23=vv_{23} = v.

Vạch mưa mà người trong xe trông thấy chính là phương của v⃗12\vec{v}_{12}, hợp với phương thẳng đứng góc 45∘45^\circ.

Lập hệ thức lượng:

tan⁡45∘=thành phần ngangthành phần đứng=v23v13=v5\tan 45^\circ = \dfrac{\text{thành phần ngang}}{\text{thành phần đứng}} = \dfrac{v_{23}}{v_{13}} = \dfrac{v}{5}

Suy ra:

v=5⋅tan⁡45∘=5⋅1=5 (m/s)v = 5 \cdot \tan 45^\circ = 5 \cdot 1 = 5 \text{ (m/s)}

Kiểm tra: Với v=5v = 5 m/s thì hai thành phần ngang và đứng bằng nhau (5 m/s), nên vạch mưa nghiêng đúng 45∘45^\circ so với phương thẳng đứng — phù hợp đề bài.

Vậy vận tốc của ô tô là v=5v = 5 m/s.

Đáp số

v = 5 m/s

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.