Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 7.6 trang 11 SBT Vật lí 10

Bài 7. Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian

Đề bài

Một xe máy xuất phát từ A lúc 6 giờ chạy thẳng tới B với vận tốc không đổi 40 km/h. Một ô tô xuất phát từ B lúc 8 giờ chạy với vận tốc không đổi 80 km/h theo cùng hướng với xe máy. Biết khoảng cách AB = 20 km. Chọn thời điểm 6 giờ là mốc thời gian, chiều từ A đến B là chiều dương. Xác định vị trí và thời điểm ô tô đuổi kịp xe máy bằng công thức và bằng đồ thị.

Lời giải

Phân tích và chọn hệ quy chiếu

Chọn gốc tọa độ tại A, chiều dương từ A đến B, mốc thời gian là lúc 6 giờ (tt tính bằng giờ).

- Xe máy xuất phát từ A lúc 6 giờ (t=0t=0), đi với vận tốc v1=40v_1 = 40 km/h.
- Ô tô xuất phát từ B lúc 8 giờ (tức t=2t=2 h), đi với vận tốc v2=80v_2 = 80 km/h, cùng chiều dương.
- B cách A: xB=20x_B = 20 km.

a) Giải bằng công thức

Phương trình chuyển động (độ dịch chuyển – thời gian):

- Xe máy: x1=40tx_1 = 40t (km), với t≥0t \ge 0.
- Ô tô: x2=20+80(t−2)x_2 = 20 + 80(t-2) (km), với t≥2t \ge 2.

Ô tô đuổi kịp xe máy khi hai xe ở cùng vị trí: x1=x2x_1 = x_2.

40t=20+80(t−2)40t = 20 + 80(t-2)
40t=20+80t−16040t = 20 + 80t - 160
40t−80t=−14040t - 80t = -140
−40t=−140⇒t=3,5 h-40t = -140 \Rightarrow t = 3,5 \text{ h}

Vị trí gặp nhau:
x=40⋅3,5=140 km (cách A)x = 40 \cdot 3,5 = 140 \text{ km (cách A)}

Thời điểm: t=3,5t = 3,5 h sau mốc 6 giờ, tức lúc 9 giờ 30 phút.

*Kiểm tra:* thay vào phương trình ô tô: x2=20+80(3,5−2)=20+120=140x_2 = 20 + 80(3,5-2) = 20 + 120 = 140 km → trùng với xe máy ✓.

b) Giải bằng đồ thị

Vẽ đồ thị độ dịch chuyển – thời gian (xx theo tt):

- Đường của xe máy: đường thẳng đi qua gốc O(0;0)O(0;0), có độ dốc 40, ví dụ qua điểm (3,5;140)(3,5; 140).
- Đường của ô tô: đường thẳng bắt đầu từ điểm (2;20)(2; 20) (lúc 8 giờ, tại B), độ dốc 80, ví dụ qua điểm (3,5;140)(3,5; 140).

Hai đường thẳng cắt nhau tại điểm có tọa độ (t;x)=(3,5;140)(t; x) = (3,5; 140).

Từ giao điểm chiếu xuống trục thời gian được t=3,5t = 3,5 h (lúc 9 giờ 30 phút), chiếu sang trục độ dịch chuyển được x=140x = 140 km.

Kết luận: Ô tô đuổi kịp xe máy lúc 9 giờ 30 phút, tại vị trí cách A 140 km (theo chiều dương). Kết quả bằng công thức và bằng đồ thị trùng nhau.

Đáp số

Lúc 9 giờ 30 phút, tại vị trí cách A 140 kmGiao điểm đồ thị tại (t = 3,5 h; x = 140 km), trùng kết quả công thức

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.