Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 7.8 trang 12 SBT Vật lí 10

Bài 7. Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian

Đề bài

Hình 7.5 vẽ đồ thị chuyển động của ba vật.

a) Vật nào chuyển động thẳng đều, vật nào chuyển động không đều?

b) Tính vận tốc của vật (I) và (II).

c) Lập phương trình chuyển động của vật (I) và (II).

d) Xác định vị trí và thời điểm vật (I) gặp vật (II).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 12 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Đồ thị độ dịch chuyển d (m) theo thời gian t (s) của ba vật. Trục tung d (m) có các vạch 10, 20, 30, 40; trục hoành t (s) có các mốc 2, 4, 6, 8. Vật (I): đường thẳng đi từ gốc O(0; 0) lên tới điểm (4; 40). Vật (II): đường thẳng đi từ điểm (0; 40) xuống tới điểm (8; 0). Vật (III): đường cong (không phải đường thẳng) xuất phát từ gốc O, đi lên ngày càng dốc, đạt khoảng d ≈ 27 m tại t = 8 s.

Lời giải

a) Nhận biết chuyển động thẳng đều / không đều

Trên đồ thị độ dịch chuyển – thời gian:
- Vật (I) và vật (II) có đồ thị là đường thẳng ⇒ độ dịch chuyển biến thiên đều theo thời gian ⇒ chuyển động thẳng đều.
- Vật (III) có đồ thị là đường cong (càng về sau càng dốc) ⇒ độ dịch chuyển không biến thiên đều ⇒ chuyển động không đều (vận tốc tăng dần).

b) Vận tốc của vật (I) và (II)

Vận tốc bằng độ dốc của đồ thị d−td-t: v=ΔdΔtv=\dfrac{\Delta d}{\Delta t}.

- Vật (I) đi từ O(0;0)O(0;0) đến (4;40)(4;40):
v1=40−04−0=10 (m/s).v_1=\frac{40-0}{4-0}=10\ \text{(m/s)}.

- Vật (II) đi từ (0;40)(0;40) đến (8;0)(8;0):
v2=0−408−0=−5 (m/s).v_2=\frac{0-40}{8-0}=-5\ \text{(m/s)}.

Dấu “–” cho biết vật (II) chuyển động ngược chiều dương (chiều mốc tọa độ giảm), độ lớn vận tốc là 55 m/s.

c) Phương trình chuyển động

Chọn gốc tọa độ tại O, gốc thời gian lúc t=0t=0. Dạng d=d0+v td=d_0+v\,t.

- Vật (I): d0=0d_0=0, v1=10v_1=10 m/s:
d1=10t (m).d_1=10t\ \text{(m)}.

- Vật (II): d0=40d_0=40 m, v2=−5v_2=-5 m/s:
d2=40−5t (m).d_2=40-5t\ \text{(m)}.

d) Vị trí và thời điểm vật (I) gặp vật (II)

Hai vật gặp nhau khi d1=d2d_1=d_2:
10t=40−5t ⇒ 15t=40 ⇒ t=83≈2,67 (s).10t=40-5t\ \Rightarrow\ 15t=40\ \Rightarrow\ t=\frac{8}{3}\approx 2,67\ \text{(s)}.

Vị trí gặp nhau:
d=10t=10⋅83=803≈26,7 (m).d=10t=10\cdot\frac{8}{3}=\frac{80}{3}\approx 26,7\ \text{(m)}.

Kiểm tra: thay vào d2=40−5⋅83=40−403=803≈26,7d_2=40-5\cdot\frac{8}{3}=40-\frac{40}{3}=\frac{80}{3}\approx 26,7 m (khớp). Thời điểm t≈2,67t\approx2,67 s nằm trong khoảng chuyển động của cả hai vật (0≤t≤40\le t\le4 với (I) và 0≤t≤80\le t\le8 với (II)) nên hợp lí.

Vậy hai vật gặp nhau tại điểm cách O khoảng ≈26,7\approx 26,7 m, vào thời điểm t≈2,67t\approx 2,67 s.

Đáp số

(I) và (II) chuyển động thẳng đều; (III) chuyển động không đềuv₁ = 10 m/s; v₂ = −5 m/s (độ lớn 5 m/s)d₁ = 10t (m); d₂ = 40 − 5t (m)t ≈ 2,67 s; d ≈ 26,7 m (cách O)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.