Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 7.9 trang 12 SBT Vật lí 10

Bài 7. Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian

Đề bài

Hai người ở hai đầu một đoạn đường thẳng AB dài 10 km đi bộ đến gặp nhau. Người ở A đi trước người ở B 0,5 h. Sau khi người ở B đi được 1 h thì hai người gặp nhau. Biết hai người đi nhanh như nhau.

a) Tính vận tốc của hai người.

b) Viết phương trình chuyển động của hai người.

c) Vẽ đồ thị độ dịch chuyển – thời gian cho chuyển động của hai người trên cùng một hệ trục toạ độ.

d) Xác định vị trí và thời điểm hai người gặp nhau.

Lời giải

Chọn hệ quy chiếu: Gốc toạ độ O tại A, chiều dương từ A đến B, gốc thời gian t=0t=0 là lúc người ở A bắt đầu đi. Gọi vv là độ lớn vận tốc chung của hai người (km/h).

a) Vận tốc của hai người

Khi gặp nhau, người ở B đã đi được 1 h, còn người ở A đi trước 0,5 h nên đã đi được:
tA=0,5+1=1,5 h.t_A = 0,5 + 1 = 1,5\ \text{h}.

Tổng quãng đường hai người đi được đúng bằng AB = 10 km:
v tA+v tB=10  ⇒  1,5v+1⋅v=10  ⇒  2,5v=10.v\,t_A + v\,t_B = 10 \;\Rightarrow\; 1,5v + 1\cdot v = 10 \;\Rightarrow\; 2,5v = 10.
⇒v=4 km/h.\Rightarrow v = 4\ \text{km/h}.

Vậy mỗi người đi với vận tốc v=4v = 4 km/h.

b) Phương trình chuyển động

Người ở A xuất phát tại OO (x0=0x_0 = 0), đi theo chiều dương, bắt đầu từ t=0t = 0:
xA=4t(km,  t≥0).x_A = 4t \quad (\text{km}, \; t \ge 0).

Người ở B xuất phát tại B (x0=10x_0 = 10 km), đi ngược chiều dương, bắt đầu muộn hơn 0,5 h:
xB=10−4(t−0,5)=12−4t(km,  t≥0,5).x_B = 10 - 4(t - 0,5) = 12 - 4t \quad (\text{km}, \; t \ge 0,5).

c) Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian

Trên cùng hệ trục (t,x)(t, x):
- Đường của người A: đoạn thẳng đi lên, qua (0; 0)(0;\,0) và (1,5; 6)(1,5;\,6).
- Đường của người B: đoạn thẳng đi xuống, bắt đầu từ (0,5; 10)(0,5;\,10) và qua (1,5; 6)(1,5;\,6).

Hai đoạn thẳng cắt nhau tại điểm (1,5; 6)(1,5;\,6) — đó là lúc và nơi hai người gặp nhau.

```
x (km)
10 |B\
| \
8 | \
| \ A
6 |- - - X (gặp nhau)
| / \
4 | / \
| / \
2 | / \
|/A \
0 +----+----+----+--- t (h)
0 0,5 1,0 1,5
```

d) Vị trí và thời điểm gặp nhau

Hai người gặp nhau khi xA=xBx_A = x_B:
4t=12−4t  ⇒  8t=12  ⇒  t=1,5 h.4t = 12 - 4t \;\Rightarrow\; 8t = 12 \;\Rightarrow\; t = 1,5\ \text{h}.

Vị trí gặp nhau: x=4⋅1,5=6x = 4 \cdot 1,5 = 6 km (cách A 6 km, cách B 4 km).

Kiểm tra: Người B đi từ t=0,5t = 0,5 h đến t=1,5t = 1,5 h, tức 1 h, đi được 4⋅1=44 \cdot 1 = 4 km (đúng bằng 10−610 - 6). Người A đi 1,5 h được 4⋅1,5=64 \cdot 1,5 = 6 km. Tổng 6+4=106 + 4 = 10 km = AB. ✓

Đáp số

v = 4 km/h (cả hai người)x_A = 4t (km); x_B = 12 − 4t (km, với t ≥ 0,5 h)Hai đoạn thẳng cắt nhau tại điểm (1,5 h; 6 km)Gặp nhau sau 1,5 h kể từ lúc A xuất phát, tại vị trí cách A 6 km (cách B 4 km)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.