Giải Luyện tập 2 trang 127 SGK Công nghệ 12
Đề bài
So sánh biện pháp phòng, trị của bệnh lồi mắt ở cá rô phi, bệnh gan thận mủ trên cá tra và bệnh hoại tử thần kinh trên cá biển.
Gợi ý trả lời
Cả ba bệnh đều là bệnh truyền nhiễm phổ biến trong nuôi thuỷ sản, nhưng khác nhau ở tác nhân gây bệnh, từ đó dẫn tới sự khác nhau trong biện pháp phòng và đặc biệt là biện pháp trị. So sánh theo từng tiêu chí:
a) Tác nhân gây bệnh (cơ sở của mọi khác biệt)
- Bệnh lồi mắt ở cá rô phi: do vi khuẩn (*Streptococcus* sp.) gây ra.
- Bệnh gan thận mủ ở cá tra: do vi khuẩn (*Edwardsiella ictaluri*) gây ra.
- Bệnh hoại tử thần kinh ở cá biển: do virus (betanodavirus) gây ra.
b) Biện pháp phòng bệnh
Điểm giống nhau (cả ba bệnh đều áp dụng): chọn con giống khoẻ, sạch bệnh, có nguồn gốc rõ ràng; cải tạo, vệ sinh và khử trùng ao/lồng nuôi trước khi thả; nuôi với mật độ hợp lí; quản lí tốt môi trường nước và thức ăn; tăng cường sức đề kháng cho cá (bổ sung vitamin, khoáng chất...); định kì theo dõi, kiểm tra sức khoẻ đàn cá.
Điểm khác nhau:
- Bệnh lồi mắt và bệnh gan thận mủ (do vi khuẩn): có thể chủ động phòng bằng vaccine cho cá.
- Bệnh hoại tử thần kinh (do virus): chưa có vaccine/thuốc đặc hiệu nên phòng bệnh là chủ yếu và có tính quyết định, đặc biệt coi trọng khâu kiểm dịch con giống (loại bỏ cá bố mẹ và cá giống mang mầm virus), cách li đàn bệnh để tránh lây lan.
c) Biện pháp trị bệnh (đây là khác biệt rõ nhất)
- Bệnh lồi mắt ở cá rô phi và bệnh gan thận mủ ở cá tra (do vi khuẩn): có thể điều trị bằng thuốc kháng sinh (dùng đúng loại, đúng liều, đúng thời gian theo hướng dẫn, có ngừng thuốc trước khi thu hoạch), kết hợp cải thiện môi trường và tăng đề kháng cho cá.
- Bệnh hoại tử thần kinh ở cá biển (do virus): không có thuốc điều trị đặc hiệu (kháng sinh không có tác dụng với virus). Khi cá mắc bệnh chủ yếu xử lí bằng cách cách li, loại bỏ cá bệnh, tiêu huỷ và khử trùng để tránh lây lan, kết hợp cải thiện điều kiện nuôi cho đàn còn lại.
Kết luận: Hai bệnh do vi khuẩn (lồi mắt, gan thận mủ) có biện pháp phòng – trị tương tự nhau: phòng bằng vệ sinh – quản lí – vaccine và trị được bằng kháng sinh. Bệnh do virus (hoại tử thần kinh) thì lấy phòng bệnh làm chính, chưa có thuốc trị đặc hiệu, nên quản lí con giống và môi trường càng phải nghiêm ngặt hơn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.