Sách giáo khoa Địa lí 10

Giải Câu hỏi trang 20 SGK Địa lí 10

Bài 5. Hệ quả địa lí các chuyển động của Trái Đất   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dựa vào thông tin và hình 5.4 trong mục a, hãy giải thích hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau ở hai bán cầu.

Gợi ý trả lời

a) Nguyên nhân chung

Trong khi chuyển động quanh Mặt Trời, trục Trái Đất luôn nghiêng so với mặt phẳng quỹ đạo một góc 66∘33′66^{\circ}33' và không đổi phương (hướng nghiêng giữ nguyên). Vì trục nghiêng và không đổi hướng nên đường phân chia sáng – tối (vòng phân chia sáng tối) không trùng với trục Trái Đất mà hợp với trục một góc 23∘27′23^{\circ}27'. Do đó, trừ ngày Xuân phân (21 – 3) và Thu phân (23 – 9), đường sáng tối chia các vĩ tuyến (trừ Xích đạo) thành hai phần không bằng nhau: một phần nằm ngoài sáng, một phần nằm trong tối → sinh ra hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác nhau theo mùa và theo vĩ độ ở hai bán cầu.

b) Ngày 22 – 6 (hạ chí)

Mặt Trời lên thiên đỉnh tại Chí tuyến Bắc (23∘27′23^{\circ}27'B). Lúc này bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời nên phần được chiếu sáng của các vĩ tuyến bán cầu Bắc lớn hơn phần khuất tối ⟹ bán cầu Bắc có ngày dài hơn đêm; ngược lại, bán cầu Nam có ngày ngắn hơn đêm. Từ Vòng cực Bắc (66∘33′66^{\circ}33'B) đến Cực Bắc có hiện tượng ngày dài 24 giờ (ngày địa cực); từ Vòng cực Nam đến Cực Nam có đêm dài 24 giờ.

c) Ngày 22 – 12 (đông chí)

Tình hình ngược lại: Mặt Trời lên thiên đỉnh tại Chí tuyến Nam (23∘27′23^{\circ}27'N), bán cầu Nam ngả về phía Mặt Trời. Khi đó bán cầu Bắc có ngày ngắn hơn đêm, bán cầu Nam có ngày dài hơn đêm. Từ Vòng cực Bắc đến Cực Bắc có đêm dài 24 giờ; từ Vòng cực Nam đến Cực Nam có ngày dài 24 giờ.

d) Nhận xét chung theo vĩ độ

- Tại Xích đạo: quanh năm luôn có ngày và đêm dài bằng nhau (12 giờ).
- Càng đi về hai cực, độ chênh lệch độ dài ngày và đêm càng lớn.
- Hai bán cầu có hiện tượng trái ngược nhau: khi bán cầu Bắc là mùa hạ, ngày dài hơn đêm thì bán cầu Nam là mùa đông, ngày ngắn hơn đêm, và ngược lại.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.