Sách giáo khoa Hoá học 10

Giải Câu hỏi trang 55 SGK Hoá học 10

Bài 12. Liên kết cộng hoá trị   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nguyên tử hydrogen và chlorine dễ dàng kết hợp để tạo thành phân tử hydrogen chloride (HCl), liên kết trong trường hợp này có gì khác so với liên kết ion trong phân tử sodium chloride (NaCl)?

Lời giải

a) Bản chất liên kết trong phân tử HCl (liên kết cộng hoá trị)

Hydrogen (Z=1Z = 1): cấu hình 1s11s^1, có 11 electron hoá trị, cần thêm 11 electron để đạt cấu hình bền của khí hiếm He (2e2e).

Chlorine (Z=17Z = 17): cấu hình 1s22s22p63s23p51s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^5, có 77 electron lớp ngoài cùng, cần thêm 11 electron để đạt cấu hình bền của khí hiếm Ar (8e8e).

Cả H và Cl đều là phi kim, độ âm điện chênh lệch nhau không nhiều, không nguyên tử nào đủ sức "giật" hẳn electron của nguyên tử kia. Vì vậy mỗi nguyên tử bỏ ra 11 electron để tạo thành một cặp electron dùng chung:

H ⋅+⋅ Cl→H ⁣: ⁣Cl(H−Cl)H\, \cdot + \cdot \, Cl \rightarrow H\!:\!Cl \quad (H - Cl)

Nhờ cặp electron chung này, nguyên tử H có 2e2e (giống He) và nguyên tử Cl có 8e8e ở lớp ngoài cùng (giống Ar), cả hai cùng đạt cấu hình bền. Liên kết hình thành bằng những cặp electron dùng chung gọi là liên kết cộng hoá trị. Phân tử HCl vẫn gồm các nguyên tử trung hoà về điện (không tạo thành ion).

b) So sánh với liên kết ion trong NaCl

Trong NaCl, một bên là kim loại điển hình Na (dễ nhường electron), một bên là phi kim điển hình Cl (dễ nhận electron), độ âm điện chênh lệch lớn. Nguyên tử Na nhường hẳn 11 electron cho nguyên tử Cl:

Na→Na++1eCl+1e→Cl−Na \rightarrow Na^+ + 1e \qquad Cl + 1e \rightarrow Cl^-

Hai ion trái dấu Na+Na^+ và Cl−Cl^- hút nhau bằng lực hút tĩnh điện tạo thành liên kết ion.

Điểm khác nhau cơ bản:

- Liên kết trong HCl (cộng hoá trị): hình thành do dùng chung cặp electron, electron không bị chuyển hẳn, các nguyên tử vẫn trung hoà điện; xảy ra giữa hai phi kim có độ âm điện gần nhau.
- Liên kết trong NaCl (ion): hình thành do nhường – nhận electron tạo ra các ion trái dấu rồi hút nhau bằng lực tĩnh điện; xảy ra giữa kim loại điển hình và phi kim điển hình có độ âm điện chênh lệch lớn.

Đáp số

HCl: liên kết cộng hoá trị — H và Cl góp chung 1 cặp electron, các nguyên tử trung hoà điện (phi kim với phi kim)NaCl: liên kết ion — Na nhường e cho Cl tạo ion Na⁺ và Cl⁻ hút nhau bằng lực tĩnh điện (kim loại với phi kim)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.