Sách giáo khoa Hoá học 10

Giải Câu hỏi trang 71 SGK Hoá học 10

Bài 15. Phản ứng oxi hoá – khử   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong lò luyện gang, xảy ra phản ứng oxi hoá – khử theo sơ đồ sau:

Fe2O3+CO→toFe+CO2Fe_2O_3 + CO \xrightarrow{t^o} Fe + CO_2

Về bản chất, phản ứng oxi hoá – khử là gì? Dựa vào dấu hiệu nào để nhận ra loại phản ứng đó? Làm thế nào để lập phương trình hoá học của phản ứng trên?

Lời giải

a) Về bản chất, phản ứng oxi hoá – khử là gì?

Phản ứng oxi hoá – khử là phản ứng hoá học trong đó có sự chuyển dịch electron giữa các chất phản ứng, hay nói cách khác là phản ứng có sự thay đổi số oxi hoá của một số nguyên tố.

Trong phản ứng này:
- Chất khử (chất bị oxi hoá) là chất nhường electron.
- Chất oxi hoá (chất bị khử) là chất nhận electron.

Quá trình nhường và nhận electron luôn xảy ra đồng thời: quá trình oxi hoá (nhường

e) và quá trình khử (nhận e).

b) Dựa vào dấu hiệu nào để nhận ra loại phản ứng đó?

Dựa vào sự thay đổi số oxi hoá của các nguyên tử trước và sau phản ứng. Nếu có ít nhất một nguyên tố thay đổi số oxi hoá thì đó là phản ứng oxi hoá – khử.

Xét sơ đồ: Fe2+3O3+C+2O→Fe0+C+4O2\overset{+3}{Fe_2}O_3 + \overset{+2}{C}O \rightarrow \overset{0}{Fe} + \overset{+4}{C}O_2

- Fe: số oxi hoá giảm từ +3+3 xuống 00 → Fe+3^{+3} là chất oxi hoá (trong Fe2O3Fe_2O_3).
- C: số oxi hoá tăng từ +2+2 lên +4+4 → C+2^{+2} là chất khử (trong COCO).

Có nguyên tố thay đổi số oxi hoá ⇒ đây là phản ứng oxi hoá – khử.

c) Làm thế nào để lập phương trình hoá học của phản ứng trên?

Lập phương trình bằng phương pháp thăng bằng electron theo 4 bước:

*Bước 1.* Xác định số oxi hoá của các nguyên tố thay đổi:

Fe2+3O3+C+2O→toFe0+C+4O2\overset{+3}{Fe_2}O_3 + \overset{+2}{C}O \xrightarrow{t^o} \overset{0}{Fe} + \overset{+4}{C}O_2

Chất oxi hoá: Fe+3\overset{+3}{Fe}; chất khử: C+2\overset{+2}{C}.

*Bước 2.* Viết quá trình oxi hoá và quá trình khử:

- Quá trình khử: Fe+3+3e→Fe0\overset{+3}{Fe} + 3e \rightarrow \overset{0}{Fe}
- Quá trình oxi hoá: C+2→C+4+2e\overset{+2}{C} \rightarrow \overset{+4}{C} + 2e

*Bước 3.* Tìm hệ số cân bằng electron (tổng e nhường = tổng e nhận). Bội chung nhỏ nhất của 3 và 2 là 6:

2×(Fe+3+3e→Fe0)2 \times \left( \overset{+3}{Fe} + 3e \rightarrow \overset{0}{Fe} \right)

3×(C+2→C+4+2e)3 \times \left( \overset{+2}{C} \rightarrow \overset{+4}{C} + 2e \right)

*Bước 4.* Đặt hệ số vào sơ đồ và cân bằng phương trình (lưu ý Fe2O3Fe_2O_3 chứa 2 nguyên tử Fe nên hệ số Fe2O3Fe_2O_3 là 1):

Fe2O3+3CO→to2Fe+3CO2Fe_2O_3 + 3CO \xrightarrow{t^o} 2Fe + 3CO_2

Kiểm tra: Fe: 2 = 2; C: 3 = 3; O: 3+3=6=3×23 + 3 = 6 = 3\times 2 ✓. Phương trình đã cân bằng.

Đáp số

Bản chất: có sự chuyển dịch electron (thay đổi số oxi hoá) giữa các chấtDấu hiệu: có nguyên tố thay đổi số oxi hoá (Fe: +3→0; C: +2→+4)PTHH: Fe2O3+3CO→to2Fe+3CO2Fe_2O_3 + 3CO \xrightarrow{t^o} 2Fe + 3CO_2

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.