Sách giáo khoa Hoá học 11

Giải Bài 4 trang 37 SGK Hoá học 11

Bài 5. Ammonia. Muối ammonium   Đã kiểm

Đề bài

a) So sánh phân tử ammonia và ion ammonium về dạng hình học, số liên kết cộng hoá trị, số oxi hoá của nguyên tử nitrogen.

b) Viết phương trình hoá học minh hoạ tính acid/base của ammonia và ammonium.

Lời giải

## a) So sánh phân tử ammonia (NH₃) và ion ammonium (NH₄⁺)

Dạng hình học
- NH3NH_3: nguyên tử N tạo 3 liên kết với 3 nguyên tử H và còn 1 cặp electron hoá trị riêng (chưa liên kết) → phân tử có dạng chóp tam giác (tháp đáy tam giác), N ở đỉnh.
- NH4+NH_4^+: nguyên tử N tạo 4 liên kết với 4 nguyên tử H, không còn cặp electron riêng → ion có dạng tứ diện, N ở tâm, 4 nguyên tử H ở 4 đỉnh.

Số liên kết cộng hoá trị
- NH3NH_3: có 3 liên kết cộng hoá trị N–H.
- NH4+NH_4^+: có 4 liên kết cộng hoá trị N–H. Liên kết thứ tư hình thành khi N dùng cặp electron hoá trị riêng để cho H+H^+ (liên kết cho – nhận), nhưng bản chất vẫn là liên kết cộng hoá trị và cả 4 liên kết N–H hoàn toàn tương đương nhau.

Số oxi hoá của nguyên tử nitrogen
- Trong NH3NH_3: x+3×(+1)=0⇒x=−3x + 3\times(+1) = 0 \Rightarrow x = -3
- Trong NH4+NH_4^+: x+4×(+1)=+1⇒x=−3x + 4\times(+1) = +1 \Rightarrow x = -3
- Cả hai, N đều có số oxi hoá −3-3.

| Đặc điểm | NH3NH_3 | NH4+NH_4^+ |
|---|---|---|
| Dạng hình học | Chóp tam giác | Tứ diện |
| Số liên kết cộng hoá trị N–H | 3 | 4 |
| Số oxi hoá của N | −3-3 | −3-3 |

Nhận xét: Khi NH3NH_3 nhận thêm H+H^+ (dùng cặp electron riêng của N tạo liên kết cho – nhận) thì chuyển thành NH4+NH_4^+: số liên kết N–H tăng từ 3 lên 4, hình dạng chuyển từ chóp tam giác sang tứ diện, nhưng số oxi hoá của N không đổi (−3-3) vì đây không phải phản ứng oxi hoá – khử.

##

b) Phương trình hoá học minh hoạ tính acid/base

Tính base của NH3NH_3 (nhận proton H+H^+):
NH3+H2O⇌NH4++OH−NH_3 + H_2O \rightleftharpoons NH_4^+ + OH^-
NH3+HCl→NH4ClNH_3 + HCl \rightarrow NH_4Cl

Tính acid của NH4+NH_4^+ (nhường proton H+H^+):
NH4++H2O⇌NH3+H3O+NH_4^+ + H_2O \rightleftharpoons NH_3 + H_3O^+

Đáp số

NH₃: chóp tam giác, 3 liên kết cộng hoá trị N–H, N có số oxi hoá −3. NH₄⁺: tứ diện, 4 liên kết cộng hoá trị N–H (1 liên kết cho–nhận), N có số oxi hoá −3NH₃ có tính base: NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH⁻ (và NH₃ + HCl → NH₄Cl); NH₄⁺ có tính acid: NH₄⁺ + H₂O ⇌ NH₃ + H₃O⁺

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.