Sách giáo khoa Hoá học 11

Giải Câu hỏi trang 36 SGK Hoá học 11

Bài 5. Ammonia. Muối ammonium   Đã kiểm chéo

Đề bài

Thí nghiệm: Nhận biết ion ammonium trong phân đạm

Chuẩn bị: phân bón potassium nitrate và phân bón ammonium chloride dạng rắn, dung dịch NaOH 20%, giấy pH; bình xịt tia nước cất, 2 ống nghiệm, kẹp gỗ, đèn cồn.

Tiến hành:

– Cho khoảng 1 g phân bón potassium nitrate vào ống nghiệm (1) và khoảng 1 g phân bón ammonium chloride vào ống nghiệm (2).

– Thêm vào mỗi ống nghiệm khoảng 3 mL nước cất, lắc đều cho tan hết.

– Nhỏ 1 mL dung dịch NaOH 20% vào mỗi ống nghiệm, đun nóng nhẹ trên đèn cồn.

– Đưa hai mẩu giấy pH đã tẩm ướt vào miệng mỗi ống nghiệm.

Quan sát hiện tượng xảy ra và thực hiện yêu cầu sau:

Dựa vào dấu hiệu nào để nhận biết ion ammonium? Giải thích bằng phương trình hoá học.

Lời giải

Hiện tượng:

- Ống nghiệm (1) đựng potassium nitrate (KNO3KNO_3): không có hiện tượng gì đặc biệt, giấy pH ở miệng ống hầu như không đổi màu.
- Ống nghiệm (2) đựng ammonium chloride (NH4ClNH_4Cl): khi đun nóng có khí mùi khai bay ra, làm mẩu giấy pH tẩm ướt ở miệng ống chuyển sang màu xanh (môi trường base).

Dấu hiệu nhận biết ion ammonium:

Dựa vào khí ammonia (NH3NH_3) thoát ra. Khi cho dung dịch kiềm (NaOHNaOH) vào muối chứa ion ammonium rồi đun nóng nhẹ, ion NH4+NH_4^+ phản ứng với ion OH−OH^- giải phóng khí NH3NH_3. Khí này có hai dấu hiệu đặc trưng:

- Có mùi khai đặc trưng.
- Làm giấy pH (hoặc quỳ tím) ẩm chuyển sang màu xanh do NH3NH_3 tan vào nước tạo môi trường base.

Vì vậy, ở ống nghiệm (2) xuất hiện khí mùi khai làm xanh giấy pH ẩm → trong phân bón ammonium chloride có ion ammonium. Ống nghiệm (1) không có hiện tượng này → phân bón potassium nitrate không chứa ion ammonium.

Giải thích bằng phương trình hoá học:

Phản ứng ở ống nghiệm (2):

NH4Cl+NaOH→t∘NaCl+NH3↑+H2ONH_4Cl + NaOH \xrightarrow{t^\circ} NaCl + NH_3\uparrow + H_2O

Phương trình ion thu gọn:

NH4++OH−→t∘NH3↑+H2ONH_4^+ + OH^- \xrightarrow{t^\circ} NH_3\uparrow + H_2O

Khí NH3NH_3 tan một phần vào nước tẩm trên giấy pH tạo môi trường base, làm giấy pH đổi màu xanh:

NH3+H2O⇌NH4++OH−NH_3 + H_2O \rightleftharpoons NH_4^+ + OH^-

Đáp số

Dấu hiệu: khí mùi khai (NH3NH_3) thoát ra làm giấy pH ẩm hoá xanh; phương trình: NH4++OH−→t∘NH3↑+H2ONH_4^+ + OH^- \xrightarrow{t^\circ} NH_3\uparrow + H_2O

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.