Giải Bài 11 trang 14 SGK Hoá học 11
Đề bài
Trong công nghiệp, khí hydrogen được điều chế như sau:
Cho hơi nước đi qua than nung nóng, thu được hỗn hợp khí CO và H₂ (gọi là khí than ướt):
kJ (1)
Trộn khí than ướt với hơi nước, cho hỗn hợp đi qua chất xúc tác Fe₂O₃:
kJ (2)
a) Vận dụng nguyên lí Le Chatelier, hãy cho biết cần tác động yếu tố nhiệt độ như thế nào để các cân bằng (1), (2) chuyển dịch theo chiều thuận.
b) Trong thực tế, ở phản ứng (2), lượng hơi nước được lấy dư nhiều (4 – 5 lần) so với khí carbon monoxide. Giải thích.
c) Nếu tăng áp suất, cân bằng (1), (2) chuyển dịch theo chiều nào? Giải thích.
Lời giải
## a) Tác động nhiệt độ để cân bằng (1), (2) chuyển dịch theo chiều thuận
Theo nguyên lí Le Chatelier, khi tăng nhiệt độ, cân bằng chuyển dịch theo chiều làm giảm nhiệt độ, tức là chiều thu nhiệt (); khi giảm nhiệt độ, cân bằng chuyển dịch theo chiều toả nhiệt ().
- Cân bằng (1): kJ → chiều thuận là chiều thu nhiệt. Muốn cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận thì cần tăng nhiệt độ.
- Cân bằng (2): kJ → chiều thuận là chiều toả nhiệt. Muốn cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận thì cần giảm nhiệt độ.
##
b) Vì sao lấy dư hơi nước (4 – 5 lần) ở phản ứng (2)
Hơi nước là một chất tham gia phản ứng. Khi tăng lượng (nồng độ) hơi nước, theo nguyên lí Le Chatelier cân bằng chuyển dịch theo chiều làm giảm nồng độ hơi nước, tức là chiều thuận. Nhờ đó:
- Phản ứng chuyển dịch mạnh theo chiều thuận, làm cho CO chuyển hoá gần như hoàn toàn thành và .
- Thu được nhiều khí hơn, đồng thời tận dụng triệt để lượng CO (tránh lãng phí CO).
Hơi nước rẻ và dễ kiếm nên việc lấy dư hơi nước là có lợi về mặt kinh tế và hiệu suất.
##
c) Khi tăng áp suất, cân bằng (1), (2) chuyển dịch theo chiều nào
Khi tăng áp suất, cân bằng chuyển dịch theo chiều làm giảm số mol khí (giảm áp suất). Chỉ xét các chất ở thể khí.
- Cân bằng (1):
Carbon là chất rắn nên không tính. Vế trái có 1 mol khí (), vế phải có 2 mol khí (). Số mol khí tăng theo chiều thuận. Vậy khi tăng áp suất, cân bằng chuyển dịch theo chiều làm giảm số mol khí, tức chiều nghịch.
- Cân bằng (2):
Vế trái có 2 mol khí, vế phải có 2 mol khí → số mol khí hai vế bằng nhau. Vì vậy khi thay đổi áp suất, cân bằng (2) không chuyển dịch.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.