Sách giáo khoa Hoá học 11

Giải Bài 12 trang 15 SGK Hoá học 11

Bài 2. Cân bằng hoá học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong cơ thể người, hemoglobin (Hb) kết hợp oxygen theo phản ứng thuận nghịch được biểu diễn đơn giản như sau:

Hb+O2⇌HbO2Hb + O_2 \rightleftharpoons HbO_2

Ở phổi, nồng độ oxygen lớn nên cân bằng trên chuyển dịch sang phải, hemoglobin kết hợp với oxygen. Khi đến các mô, nồng độ oxygen thấp, cân bằng trên chuyển dịch sang trái, giải phóng oxygen. Nếu thiếu oxygen ở não, con người có thể bị đau đầu, chóng mặt.

a) Vận dụng nguyên lí chuyển dịch cân bằng Le Chatelier, em hãy đề xuất biện pháp để oxygen lên não được nhiều hơn.

b) Khi lên núi cao, một số người cũng gặp hiện tượng bị đau đầu, chóng mặt. Dựa vào cân bằng trên, em hãy giải thích hiện tượng này.

Lời giải

a) Biện pháp để oxygen lên não được nhiều hơn

Phản ứng thuận nghịch: Hb+O2⇌HbO2Hb + O_2 \rightleftharpoons HbO_2

Để oxygen lên não nhiều hơn, cần làm cân bằng chuyển dịch sang phải (chiều tạo HbO2HbO_2, tức chiều hemoglobin kết hợp và vận chuyển oxygen). Theo nguyên lí Le Chatelier, muốn cân bằng chuyển dịch sang phải thì phải tăng nồng độ oxygen trong máu.

Biện pháp: đưa người bệnh đến nơi thoáng khí, giàu oxygen (nơi có nhiều cây xanh, không khí trong lành); hít thở sâu; trường hợp cần thiết thì cho thở khí oxygen (bình oxygen, mặt nạ oxygen). Khi nồng độ O2O_2 tăng, cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận, tạo ra nhiều HbO2HbO_2 hơn nên oxygen được vận chuyển lên não nhiều hơn.

b) Giải thích hiện tượng đau đầu, chóng mặt khi lên núi cao

Khi lên núi cao, áp suất khí quyển giảm nên nồng độ (áp suất riêng phần) của oxygen trong không khí giảm. Nồng độ O2O_2 trong máu do đó cũng giảm.

Theo nguyên lí Le Chatelier, khi giảm nồng độ O2O_2, cân bằng Hb+O2⇌HbO2Hb + O_2 \rightleftharpoons HbO_2 chuyển dịch sang trái (chiều nghịch), làm giảm lượng HbO2HbO_2 được tạo thành. Vì vậy lượng oxygen mà hemoglobin kết hợp và vận chuyển lên não bị giảm, dẫn đến não thiếu oxygen, gây ra hiện tượng đau đầu, chóng mặt.

Đáp số

Tăng nồng độ oxygen (cho thở oxygen, hít thở không khí trong lành) để cân bằng chuyển sang phải, tạo nhiều HbO₂Trên núi cao nồng độ O₂ thấp → cân bằng chuyển sang trái → thiếu oxygen lên não → đau đầu, chóng mặt

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.