Giải Vận dụng trang 18 SGK Lịch sử 12

Gợi ý trả lời

Vận dụng (trang 18) — Vì sao sự tồn tại của Trật tự thế giới hai cực I-an-ta không phù hợp với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế?

Sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Hội nghị I-an-ta (2-1945) cùng những thỏa thuận sau đó đã hình thành một trật tự thế giới mới – Trật tự hai cực I-an-ta – đứng đầu là hai siêu cường Liên Xô và Mỹ. Sự tồn tại của trật tự này không phù hợp với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế vì những lí do sau:

a) Trật tự hai cực đặt thế giới trong tình trạng đối đầu căng thẳng, thường xuyên bị đe dọa bởi nguy cơ chiến tranh.
Hai cực Xô – Mỹ và hai phe tư bản chủ nghĩa – xã hội chủ nghĩa luôn trong tình trạng "Chiến tranh lạnh", chạy đua vũ trang quyết liệt (nhất là vũ khí hạt nhân). Thế giới nhiều lần đứng trước bờ vực của một cuộc chiến tranh hủy diệt (tiêu biểu là cuộc khủng hoảng tên lửa ở Cu-ba năm 1962). Tình trạng đó đi ngược với khát vọng hòa bình, an ninh của nhân loại.

b) Trật tự hai cực làm bùng nổ nhiều cuộc chiến tranh cục bộ, xung đột khu vực, gây tổn thất nặng nề cho nhiều quốc gia, dân tộc.
Do sự can thiệp, tranh giành ảnh hưởng của hai cực, nhiều cuộc chiến tranh và xung đột đã diễn ra ở các khu vực như chiến tranh Triều Tiên, chiến tranh Việt Nam, xung đột ở Trung Đông… Những cuộc chiến này gây ra bao đau thương, mất mát về người và của, kìm hãm sự phát triển của nhiều nước.

c) Trật tự hai cực kìm hãm sự phát triển và vi phạm quyền tự quyết của các dân tộc.
Thế giới bị chia thành hai phe đối lập, các nước nhỏ, các nước mới giành độc lập thường bị lôi kéo, chi phối, trở thành "sân sau" hoặc nơi tranh giành ảnh hưởng của hai siêu cường. Điều này xâm phạm độc lập, chủ quyền và quyền tự quyết của các dân tộc, đi ngược với xu thế dân chủ hóa quan hệ quốc tế.

d) Trật tự hai cực gây lãng phí to lớn nguồn lực của nhân loại vào cuộc chạy đua vũ trang.
Hai cực và các nước trong hai phe phải chi những khoản khổng lồ cho quân sự, vũ khí thay vì tập trung phát triển kinh tế, khoa học – kĩ thuật, cải thiện đời sống nhân dân và giải quyết các vấn đề toàn cầu (đói nghèo, dịch bệnh, môi trường…). Đây là sự lãng phí không phù hợp với lợi ích phát triển chung.

đ) Trật tự hai cực cản trở xu thế hợp tác, liên kết và phát triển của thế giới.
Sự đối đầu giữa hai cực chia rẽ cộng đồng quốc tế, cản trở quá trình giao lưu, hợp tác cùng có lợi giữa các quốc gia, dân tộc. Trong khi đó, lợi ích chung của nhân loại đòi hỏi hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển.

Kết luận: Chính vì đi ngược với khát vọng hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và phát triển của nhân loại, Trật tự hai cực I-an-ta không phù hợp với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế. Do đó, sự sụp đổ của trật tự này (năm 1991) là tất yếu, mở ra xu thế mới của thế giới: hòa hoãn, đối thoại, hợp tác cùng phát triển.