Giải Luyện tập 2 trang 135 SGK Lịch sử và Địa lí 9
Đề bài
Dựa vào bảng 5.1, hãy vẽ biểu đồ thể hiện diện tích gieo trồng cây lương thực có hạt và lúa của nước ta giai đoạn 2010 – 2024. Nêu nhận xét.
Bảng 5.1. DIỆN TÍCH GIEO TRỒNG VÀ SẢN LƯỢNG LƯƠNG THỰC CÓ HẠT CỦA NƯỚC TA GIAI ĐOẠN 2010 – 2024 Cột tiêu chí / Năm: 2010 | 2015 | 2020 | 2024 Diện tích gieo trồng (triệu ha) – Tổng cây lương thực có hạt: 8,6 | 9,0 | 8,2 | 8,0 – Trong đó: Lúa: 7,5 | 7,8 | 7,3 | 7,1 Sản lượng (triệu tấn) – Tổng cây lương thực có hạt: 44,6 | 50,4 | 47,4 | 47,9 – Trong đó: Lúa: 40,0 | 45,1 | 42,8 | 43,5 Nguồn: Niên giám thống kê Việt Nam năm 2011, 2016, 2024; Cục Thống kê năm 2025. Lưu ý: câu hỏi Luyện tập – Vận dụng (trang 135) yêu cầu vẽ biểu đồ diện tích gieo trồng (không phải sản lượng), tức chỉ dùng hai hàng đầu của bảng.
Gợi ý trả lời
a) Xác định dạng biểu đồ và xử lí số liệu
Đề yêu cầu vẽ biểu đồ thể hiện diện tích gieo trồng (đơn vị triệu ha) của hai đối tượng (tổng cây lương thực có hạt và lúa) qua 4 mốc năm rời rạc (2010, 2015, 2020, 2024). Với số liệu tuyệt đối, so sánh quy mô của hai đối tượng qua các năm → chọn biểu đồ cột (cột ghép – mỗi năm một cặp cột: một cột tổng cây lương thực có hạt, một cột lúa).
Số liệu dùng để vẽ (hai hàng đầu của bảng 5.1):
| Năm | 2010 | 2015 | 2020 | 2024 |
|---|---|---|---|---|
| Cây lương thực có hạt (triệu ha) | 8,6 | 9,0 | 8,2 | 8,0 |
| Lúa (triệu ha) | 7,5 | 7,8 | 7,3 | 7,1 |
b) Vẽ biểu đồ
Cách vẽ:
- Trục tung (đứng): diện tích, đơn vị triệu ha, chia đều từ 0 đến 10 (khoảng cách 1 triệu ha).
- Trục hoành (ngang): các năm 2010, 2015, 2020, 2024, chia khoảng cách đúng tỉ lệ thời gian (2010→2015 và 2015→2020 cách 5 năm, 2020→2024 cách 4 năm).
- Mỗi năm vẽ 2 cột đứng cạnh nhau: cột cây lương thực có hạt và cột lúa, theo đúng chiều cao số liệu.
- Ghi số liệu trên đầu mỗi cột, có tên biểu đồ, chú giải (phân biệt 2 cột bằng kí hiệu/màu), ghi nguồn.
Mô tả chiều cao các cột (triệu ha):
Tên biểu đồ: *“Biểu đồ diện tích gieo trồng cây lương thực có hạt và lúa của nước ta giai đoạn 2010 – 2024”.*
c) Nhận xét
- Lúa luôn chiếm tỉ trọng rất lớn trong diện tích cây lương thực có hạt (trên 86% mỗi năm): 2010 chiếm ; 2024 chiếm → lúa là cây lương thực chủ đạo.
- Diện tích biến động, nhìn chung giảm trong cả giai đoạn:
- Cây lương thực có hạt: tăng nhẹ 2010 → 2015 (8,6 → 9,0 triệu ha), sau đó giảm liên tục đến 2024 (còn 8,0 triệu ha); cả giai đoạn giảm 0,6 triệu ha.
- Lúa: cũng tăng nhẹ đến 2015 (7,5 → 7,8 triệu ha) rồi giảm còn 7,1 triệu ha năm 2024; cả giai đoạn giảm 0,4 triệu ha.
- Giải thích: diện tích giảm chủ yếu do chuyển đổi mục đích sử dụng đất (đất nông nghiệp chuyển sang đất ở, công nghiệp, dịch vụ) và chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang cây có giá trị kinh tế cao hơn; tuy diện tích giảm nhưng sản lượng vẫn giữ ổn định nhờ thâm canh, tăng năng suất.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.