Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài 3 trang 95 SGK Ngữ văn 10

Củng cố, mở rộng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Sưu tầm một số nội quy, văn bản hướng dẫn ở trường học hoặc địa phương nơi bạn sinh sống để tham khảo cách viết loại văn bản này.

Gợi ý trả lời

Hướng dẫn thực hiện bài tập sưu tầm

Đây là bài tập thực hành gắn với phần Viết của bài học về văn bản thông tin trong SGK Ngữ văn 10, bộ Kết nối tri thức – cụ thể là *Viết một bản nội quy ở nơi công cộng* và *Viết một văn bản hướng dẫn nơi công cộng*. Em không viết một bài văn, mà tự sưu tầm tư liệu thật rồi quan sát, rút ra cách viết. Có thể làm theo các bước sau:

a) Xác định và tìm nguồn sưu tầm

Tìm những văn bản nội quy, hướng dẫn đang được dùng quanh em, ví dụ:
- *Ở trường học:* Nội quy nhà trường; nội quy lớp học; nội quy thư viện, phòng thí nghiệm, phòng máy tính; nội quy phòng học bộ môn; hướng dẫn sử dụng sân chơi, nhà đa năng.
- *Ở địa phương / nơi công cộng:* Nội quy khu dân cư (tổ dân phố, thôn, xóm); nội quy công viên, nhà văn hóa, bến xe; bảng hướng dẫn sử dụng thang máy, hướng dẫn phân loại rác, hướng dẫn phòng cháy chữa cháy; quy định nơi di tích, đền chùa, bảo tàng.

Cách lấy tư liệu: chép lại bảng nội quy treo ở trường/nơi công cộng, chụp ảnh (có xin phép), xin bản in ở văn phòng nhà trường hoặc nhà văn hóa, hoặc tra trên trang thông tin điện tử của trường / phường, xã.

b) Ghi lại và sắp xếp tư liệu

Với mỗi văn bản sưu tầm được, ghi rõ: *tên văn bản – nơi ban hành – nơi đặt/dán – ngày sưu tầm*. Nên tập hợp 3–5 văn bản thuộc các loại khác nhau (có cả nội quy và văn bản hướng dẫn) để so sánh.

c) Phân tích cách viết để tham khảo

Đọc kĩ các văn bản đã sưu tầm và nhận xét theo gợi ý:

*Về bố cục:*
- Phần đầu: tên cơ quan ban hành, tên văn bản (VD: "NỘI QUY THƯ VIỆN", "HƯỚNG DẪN PHÂN LOẠI RÁC"), có thể có lời dẫn nêu mục đích, phạm vi áp dụng.
- Phần nội dung: các điều, khoản hoặc các mục được đánh số thứ tự / gạch đầu dòng rõ ràng.
- Phần cuối: thời gian, nơi ban hành, chữ kí – con dấu của người/cơ quan có thẩm quyền (với nội quy chính thức).

*Về đặc điểm của từng loại:*
- Nội quy nêu những điều *được làm – phải làm – không được làm* và quy định xử lí khi vi phạm; câu thường ngắn gọn, dùng từ chỉ mệnh lệnh, yêu cầu ("phải", "không được", "nghiêm cấm").
- Văn bản hướng dẫn trình bày *trình tự các bước* thực hiện một việc; thường dùng từ chỉ thứ tự (bước 1, bước 2…), có thể kèm hình ảnh, kí hiệu minh họa.

*Về ngôn ngữ và hình thức:* chính xác, khách quan, ngắn gọn, dễ hiểu, mỗi ý một dòng/một điều; thường in đậm tiêu đề, xuống dòng rõ ràng, không dùng lời văn bóng bẩy, cảm xúc.

d) Rút ra bài học cho bản thân

Từ các mẫu sưu tầm, em ghi lại những điều học được để áp dụng khi tự viết một bản nội quy hoặc văn bản hướng dẫn: cần đủ ba phần (mở – nội dung – kết), các điều/bước phải được đánh số rành mạch, lời văn chính xác – ngắn gọn – khách quan, phù hợp với đối tượng và nơi sử dụng.

*Lưu ý:* Đây là bài tập mở, mỗi học sinh có sản phẩm sưu tầm riêng; sản phẩm nộp gồm bộ tư liệu đã sưu tầm kèm phần nhận xét về cách viết như trên.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.