Giải Câu hỏi trang 105 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Tìm hiểu và chia sẻ với các bạn thông tin về một số đặc điểm văn hoá của người Ê-đê (ví dụ: trang phục, ẩm thực, nhà ở, lễ hội,…).
(văn bản: Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời (trích sử thi Đăm Săn))
Gợi ý trả lời
Tìm hiểu một số đặc điểm văn hoá của người Ê-đê
Người Ê-đê là một dân tộc thiểu số sinh sống chủ yếu ở Tây Nguyên, nhất là ở tỉnh Đắk Lắk. Qua sử thi *Đăm Săn*, ta có thể cảm nhận được một nền văn hoá đặc sắc, giàu bản sắc của họ. Dưới đây là một số nét văn hoá tiêu biểu:
a) Trang phục
- Người Ê-đê có trang phục truyền thống được dệt từ thổ cẩm với màu chủ đạo là màu đen (hoặc chàm sẫm), điểm thêm những hoa văn, đường viền nhiều màu (đỏ, vàng, trắng).
- Phụ nữ mặc váy quấn (váy tấm) dài và áo chui đầu; nam giới đóng khố và mặc áo. Trong các dịp lễ hội, họ mặc những bộ trang phục đẹp nhất, có nhiều hoa văn tinh xảo, đeo thêm vòng tay, vòng cổ bằng đồng, bạc.
b) Ẩm thực
- Người Ê-đê có nhiều món ăn mang đậm hương vị núi rừng như cơm lam, canh cà đắng, gà nướng, cá suối, các món chế biến từ măng, rau rừng.
- Đặc biệt nổi tiếng là rượu cần — thức uống không thể thiếu trong các lễ hội, dịp vui, dùng để tiếp khách quý và thể hiện tình đoàn kết cộng đồng.
c) Nhà ở
- Người Ê-đê ở trong những ngôi nhà dài (nhà sàn dài) — nét kiến trúc độc đáo. Nhà được làm bằng gỗ, tre, nứa, lợp cỏ tranh, dựng trên sàn cao để tránh thú dữ và ẩm thấp.
- Nhà dài là nơi sinh sống của nhiều thế hệ trong một đại gia đình theo chế độ mẫu hệ; nhà càng dài chứng tỏ gia đình càng đông, càng giàu có ("dài như một tiếng chiêng ngân").
d) Lễ hội và sinh hoạt văn hoá
- Người Ê-đê có nhiều lễ hội gắn với tín ngưỡng và đời sống nông nghiệp như lễ cúng bến nước, lễ mừng lúa mới, lễ bỏ mả, lễ cúng sức khoẻ cho voi…
- Nổi bật là văn hoá cồng chiêng — Không gian văn hoá Cồng chiêng Tây Nguyên đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể. Trong lễ hội, tiếng cồng chiêng vang lên cùng với múa, hát, uống rượu cần tạo nên không khí rộn ràng, gắn kết cộng đồng.
- Người Ê-đê còn lưu giữ kho tàng sử thi (khan) đồ sộ, trong đó *Đăm Săn* là tác phẩm tiêu biểu, thường được các nghệ nhân hát kể (diễn xướng) trong những đêm sinh hoạt cộng đồng.
e) Chế độ xã hội
- Người Ê-đê theo chế độ mẫu hệ: người phụ nữ giữ vai trò chủ gia đình, con cái mang họ mẹ, con gái cưới chồng về nhà mình, con út gái được thừa kế tài sản. Nét văn hoá này cũng được phản ánh rõ trong sử thi *Đăm Săn* (tục nối dây — Đăm Săn phải lấy Hơ Nhị, Hơ Bhị).
Chia sẻ: Những đặc điểm văn hoá trên cho thấy người Ê-đê có một đời sống tinh thần phong phú, giàu bản sắc, gắn bó chặt chẽ với thiên nhiên núi rừng Tây Nguyên và tinh thần cộng đồng bền chặt. Tìm hiểu văn hoá Ê-đê giúp em thêm yêu quý, trân trọng và có ý thức giữ gìn những giá trị văn hoá tốt đẹp của các dân tộc anh em trên đất nước Việt Nam.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.