Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu hỏi trang 105 SGK Ngữ văn 10

Văn bản 2. Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời (Trích Đăm Săn) - Sử thi Ê-đê   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tìm hiểu ý nghĩa của biểu tượng mặt trời trong một số nền văn hoá.
(văn bản: Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời (trích sử thi Đăm Săn))

Gợi ý trả lời

Tìm hiểu ý nghĩa của biểu tượng mặt trời trong một số nền văn hoá

Trong đoạn trích *Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời*, Mặt Trời được hình dung là một vị nữ thần đẹp đẽ, quyền uy, gắn với khát vọng chinh phục của người anh hùng. Để hiểu sâu hơn ý nghĩa của hình tượng này, có thể tìm hiểu biểu tượng mặt trời trong một số nền văn hoá tiêu biểu:

a) Trong văn hoá của người Ê-đê và các dân tộc Tây Nguyên:
- Mặt Trời (Nữ Thần Mặt Trời) là biểu tượng của ánh sáng, sự sống, sự ấm no và mùa màng tươi tốt. Người Ê-đê sống bằng nương rẫy nên ánh nắng mặt trời có vai trò quyết định đối với mùa màng.
- Mặt Trời còn tượng trưng cho cái đẹp tối cao, cái cao quý, siêu phàm mà con người khát khao vươn tới. Việc Đăm Săn muốn bắt Nữ Thần Mặt Trời về làm vợ thể hiện khát vọng chinh phục những điều lớn lao, phi thường, vượt khỏi giới hạn của con người.

b) Trong văn hoá Ai Cập cổ đại:
- Thần Mặt Trời Ra (Re) là vị thần tối cao, đấng sáng tạo và cai quản vũ trụ. Mặt Trời tượng trưng cho quyền lực tối thượng, sự sống bất diệt và sự tái sinh (mặt trời lặn rồi lại mọc mỗi ngày).
- Các pharaoh được coi là con của thần Mặt Trời, thể hiện quyền uy thiêng liêng của nhà vua.

c) Trong văn hoá Hy Lạp – La Mã cổ đại:
- Thần Mặt Trời Hê-li-ốt (Helios), sau này gắn với Apollo, tượng trưng cho ánh sáng, lí trí, cái đẹp, nghệ thuật và chân lí. Mặt Trời đem lại sự sáng tỏ, xua tan bóng tối và sự ngu muội.

d) Trong một số nền văn hoá khác (Nhật Bản, người Inca, Việt Nam…):
- Ở Nhật Bản, nữ thần Mặt Trời Amaterasu là vị thần tổ của hoàng gia; mặt trời trở thành biểu tượng quốc gia ("đất nước mặt trời mọc", hình mặt trời trên quốc kì).
- Người Inca (Nam Mỹ) thờ thần Mặt Trời Inti như vị thần tối cao, nguồn gốc của sự sống và sự thịnh vượng.
- Trong văn hoá Việt Nam, hình mặt trời được khắc ở trung tâm mặt trống đồng Đông Sơn, tượng trưng cho tín ngưỡng thờ Mặt Trời, cho sự sống, ánh sáng và sức mạnh của cộng đồng cư dân nông nghiệp lúa nước.

Khái quát ý nghĩa chung: Qua nhiều nền văn hoá, biểu tượng mặt trời thường mang những ý nghĩa tương đồng: là nguồn gốc của ánh sáng và sự sống, biểu tượng của quyền lực tối cao, cái đẹp, chân lí và khát vọng vươn tới những điều cao quý, vĩnh hằng. Nhờ đó, hình tượng Nữ Thần Mặt Trời trong sử thi *Đăm Săn* vừa thể hiện tín ngưỡng của người Ê-đê, vừa cho thấy khát vọng chinh phục cái đẹp lí tưởng của người anh hùng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.