Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Câu 1 trang 106 SGK Ngữ văn 10

Con đường không chọn (Rô-bớt Phờ-rót)   Gợi ý trả lời

Đề bài

"Con đường" và "lối rẽ" trong bài thơ có thể xem là những ẩn dụ. Những ẩn dụ đó gợi cho bạn nghĩ đến điều gì?
(văn bản: Con đường không chọn - Rô-bớt Phờ-rót (Robert Frost))

Gợi ý trả lời

a) Nhận diện hai ẩn dụ "con đường" và "lối rẽ"

Trong bài thơ, hình ảnh hiện lên là một người đi đường dừng lại ở ngã rẽ trong "rừng thu", nơi "hai ngả đường" tách ra và chỉ được chọn một. Đây là những hình ảnh tả thực, nhưng toàn bộ mạch thơ (sự phân vân, tiếc nuối, cảm giác "tôi sẽ còn kể chuyện này trong một tiếng thở dài") cho thấy chúng mang nghĩa biểu tượng. Vì vậy:
- "Con đường" là ẩn dụ cho đường đời, hành trình sống của mỗi con người.
- "Lối rẽ" (ngã ba đường, hai ngả rẽ) là ẩn dụ cho những tình huống phải lựa chọn mà con người gặp trong cuộc đời.

b) Những ẩn dụ đó gợi cho tôi nghĩ đến điều gì

- Hai ẩn dụ gợi tôi nghĩ đến việc cuộc đời con người là một chuỗi những lựa chọn: ai cũng có lúc đứng trước "ngã rẽ", buộc phải chọn một con đường và từ bỏ con đường còn lại ("Tôi không thể đi cả hai").
- Chúng gợi cảm giác phân vân, khó khăn khi quyết định, bởi ta không thể biết trước con đường mình chọn sẽ dẫn đến đâu; nhìn theo lối rẽ, tầm mắt cũng chỉ tới "nơi vệt đường khuất dạng trong bụi cây".
- Chúng còn gợi ý về tính cá nhân và sự độc lập của mỗi lựa chọn: nhân vật trữ tình chọn "con đường ít người đi", tức dám đi theo lối riêng, không theo số đông.
- Đồng thời gợi nỗi băn khoăn, tiếc nuối mang tính người: mỗi lần chọn một ngả cũng là một lần đánh mất khả năng được sống với ngả kia, nên trong lòng vẫn vương vấn "ôi tôi đã để dành lối kia cho một ngày khác".
- Từ đó, bài thơ khiến tôi suy ngẫm rằng: chính những lựa chọn — nhất là lựa chọn dám khác biệt — sẽ làm nên con đường riêng và tạo ra sự khác biệt trong cuộc đời mỗi người ("điều đó đã làm nên tất cả khác biệt").

*(Lưu ý: đây là câu hỏi mở, học sinh có thể trình bày cảm nhận riêng, miễn là bám vào ý nghĩa ẩn dụ "con đường" = đường đời và "lối rẽ" = sự lựa chọn.)*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.