Giải Câu 2 trang 106 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Theo bạn, tại sao Rô-bớt Phờ-rót lại đặt nhan đề bài thơ là Con đường không chọn mà không phải là Con đường tôi chọn hay Con đường ít người đi?
(văn bản: Con đường không chọn - Rô-bớt Phờ-rót (Robert Frost))
Gợi ý trả lời
a) Nhan đề là một "nhãn tự" của bài thơ – cần đọc trong quan hệ với nội dung
Nhan đề *Con đường không chọn* (The Road Not Taken) không trùng khít với hình ảnh trung tâm mà bài thơ miêu tả. Suốt bài, nhân vật trữ tình chủ yếu nói về con đường mình đã chọn – con đường "ít người đi hơn". Vì vậy nhan đề tạo ra một độ "lệch", một sự bất ngờ, buộc người đọc phải suy nghĩ để cắt nghĩa dụng ý của nhà thơ.
b) Vì sao không đặt là "Con đường tôi chọn"?
- Nếu đặt là *Con đường tôi chọn*, nhan đề sẽ chỉ nhấn vào lựa chọn đã thực hiện, khẳng định một thái độ dứt khoát, tự hào về con đường mình đi.
- Như thế bài thơ sẽ mất đi phần dư vị quan trọng nhất: nỗi tiếc nuối, băn khoăn về con đường còn lại – con đường ta không đặt chân tới. Chính cái "không chọn" mới là điều day dứt: mỗi lựa chọn đồng nghĩa với việc phải từ bỏ một khả năng khác, và ta không bao giờ biết được điều gì sẽ xảy ra nếu đi con đường kia.
- Nhan đề *Con đường không chọn* vì thế hướng sự chú ý vào bản chất của sự lựa chọn trong cuộc đời: chọn tức là đánh mất, là khép lại những ngả rẽ khác. Đó mới là chiều sâu triết lí của bài thơ.
c) Vì sao không đặt là "Con đường ít người đi"?
- Cụm "con đường ít người đi" đúng là xuất hiện trong bài và thường được hiểu là biểu tượng cho lối đi riêng, cho cá tính, cho sự khác biệt. Nếu lấy nó làm nhan đề thì bài thơ sẽ nghiêng hẳn về việc ngợi ca lựa chọn khác biệt, độc đáo.
- Nhưng bản thân nhân vật trữ tình lại tỏ ra không chắc chắn: hai con đường thực ra "đều phủ đầy lá", "chưa có dấu chân ai", gần như giống nhau. Sự phân biệt "ít người đi hơn" phần nhiều là cách nhân vật tự lí giải, tự thuyết phục mình về sau ("Tôi sẽ kể chuyện này với một tiếng thở dài"). Đặt nhan đề *Con đường ít người đi* sẽ làm mất đi sự hoài nghi, mơ hồ tinh tế ấy và biến bài thơ thành một lời khẳng định đơn giản.
d) Kết luận
Nhan đề *Con đường không chọn* là lựa chọn tinh tế và nhiều hàm ý nhất vì:
- Nó làm nổi bật con đường bị bỏ lại – cội nguồn của nỗi tiếc nuối và suy tư.
- Nó gợi được bản chất của mọi lựa chọn: đã chọn cái này nghĩa là vĩnh viễn không đi được cái kia.
- Nó giữ lại sắc thái băn khoăn, đa nghĩa, mời gọi người đọc tự chiêm nghiệm, thay vì áp đặt một thái độ khẳng định như hai nhan đề còn lại.
Nhờ đó nhan đề mở ra chiều sâu triết lí về con người và những ngả đường của cuộc đời – điều làm nên sức sống lâu bền của bài thơ.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.