Giải Câu 2 trang 110 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Xác định quan điểm chính của tác giả trong bài viết này. Quan điểm ấy đã được triển khai qua hệ thống lí lẽ và bằng chứng như thế nào?
(văn bản: Một đời như kẻ tìm đường – Phan Văn Trường)
Gợi ý trả lời
Xác định quan điểm chính của tác giả
Qua bài viết *Một đời như kẻ tìm đường*, Phan Văn Trường muốn gửi gắm một quan điểm cốt lõi: cuộc đời mỗi con người là một hành trình không ngừng đi tìm con đường (hướng đi) cho riêng mình; và điều làm nên ý nghĩa, hạnh phúc của đời người không nằm ở việc chọn đúng đích đến, mà nằm ở chính hành trình dấn thân, trải nghiệm và nỗ lực hết mình trên con đường đã chọn. Nói cách khác, mỗi chúng ta đều là *"kẻ tìm đường"*, và giá trị của việc sống chính là ở quá trình tìm đường ấy, chứ không phải ở một kết quả định sẵn.
Hệ thống lí lẽ và bằng chứng triển khai quan điểm
a) Lí lẽ thứ nhất – Cuộc đời liên tục đặt con người trước những ngã rẽ, buộc phải lựa chọn hướng đi.
- *Lí lẽ:* Ngay từ nhỏ cho đến khi trưởng thành, con người luôn phải trả lời câu hỏi "sẽ đi đâu, làm gì", nghĩa là luôn phải chọn đường.
- *Bằng chứng:* Tác giả lấy ngay trải nghiệm của chính mình: thuở nhỏ được người lớn hỏi *"lớn lên cháu muốn làm nghề gì"*; đến năm 15 tuổi phải chọn ban (khoa học hay văn chương), năm 18 tuổi phải chọn ngành, chọn trường, rồi khi ra đời lại chọn nghề, chọn nơi làm việc… Những lựa chọn ấy nối tiếp nhau như những "khúc quanh" của con đường đời.
b) Lí lẽ thứ hai – Mọi lựa chọn đều mang tính may rủi, không ai biết trước đúng – sai, và kết quả thường khác xa dự tính ban đầu.
- *Lí lẽ:* Vì không thể đoán định tương lai, nên không có lựa chọn nào bảo đảm chắc chắn; con đường ta tưởng đã chọn nhiều khi lại dẫn ta tới một nơi hoàn toàn khác.
- *Bằng chứng:* Bản thân tác giả được đào tạo thành kĩ sư, nhưng cả cuộc đời thực tế lại gắn với quản lí, kinh doanh, tư vấn và giảng dạy — đi rất xa so với dự định ban đầu. Chính trải nghiệm đó cho thấy việc "chọn đúng" không nằm trong tầm kiểm soát của con người.
c) Lí lẽ thứ ba – Vì không thể biết trước đúng sai, nên điều quan trọng không phải là chọn con đường nào, mà là thái độ dấn thân và cách ta đi trên con đường ấy.
- *Lí lẽ:* Hướng đi không quyết định tất cả; chính sự nỗ lực, lòng kiên trì và tinh thần biến mỗi lựa chọn thành cơ hội mới là thứ làm nên thành công và hạnh phúc.
- *Bằng chứng:* Từ chiêm nghiệm của cả một đời người, tác giả nhận ra rằng mỗi khúc quanh ta đều được *tự do lựa chọn*, và dù chọn ngả nào thì điều cốt yếu vẫn là ta sống hết mình với lựa chọn đó. Hạnh phúc đến từ việc dám đi, dám tìm, chứ không chờ ở cuối con đường.
d) Lí lẽ kết luận (khái quát, nâng tầm triết lí) – Hạnh phúc nằm trong hành trình tìm đường, chứ không phải ở đích đến.
- *Lí lẽ:* Đích đến thực ra không quan trọng bằng chính hành trình; giá trị của đời người là ở quá trình trải nghiệm, trưởng thành và tìm thấy chính mình.
- *Bằng chứng – hình ảnh khái quát:* Tác giả ví cuộc đời như *"một con đường với hàng ngàn khúc quanh"*, và đúc kết: đi hết cuộc đời, ta mới hiểu rằng *tìm đường* mới là điều làm nên hạnh phúc, chứ không phải *đến đích*. Nhan đề *Một đời như kẻ tìm đường* chính là sự cô đọng trọn vẹn cho quan điểm này.
Nhận xét về cách triển khai: Quan điểm của tác giả được triển khai theo mạch từ trải nghiệm cá nhân đến khái quát triết lí: lí lẽ đi từ thực tế đời mình (những lần phải chọn đường) → đến nhận thức về sự may rủi của lựa chọn → đến bài học về thái độ sống → và cuối cùng nâng lên thành một chiêm nghiệm chung cho mọi người. Bằng chứng chủ yếu là bằng chứng tự thân (trải nghiệm đời người), nên giàu sức thuyết phục, chân thành và gần gũi; lí lẽ và bằng chứng gắn bó chặt chẽ, soi sáng cho nhau, khiến quan điểm hiện lên tự nhiên như một kết tinh của cả một đời người.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.