Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 1 trang 112 SGK Ngữ văn 10

Thực hành tiếng Việt: Sử dụng trích dẫn, cước chú và cách đánh dấu phần bị tỉnh lược trong văn bản   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc đoạn văn viết về tác giả Hô-me-rơ, sử thi I-li-át cùng đoạn giới thiệu đoạn trích Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác (tr. 103 – 104) và cho biết:

a. Tại sao lời trích dẫn trong đoạn văn giới thiệu về tác giả Hô-me-rơ không sử dụng dấu ngoặc kép?

b. Câu văn được đưa vào ngoặc kép trong đoạn văn từ "Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác được coi là" đến "sáng tác nghệ thuật thời sau" có nội dung gì?

c. Phần được đánh dấu ngoặc vuông [...] ở đoạn văn từ "Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác được coi là" đến "sáng tác nghệ thuật thời sau" có ý nghĩa gì?
(văn bản: Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác (trích I-li-át, Hô-me-rơ))

Gợi ý trả lời

Bài 1 (tr. 113) — Sử dụng trích dẫn, cước chú và cách đánh dấu phần bị tỉnh lược

a. Lời trích dẫn trong đoạn văn giới thiệu về tác giả Hô-me-rơ không dùng dấu ngoặc kép vì đó là trích dẫn gián tiếp. Người viết chỉ thuật lại, tóm lược *ý, nội dung* ý kiến (các truyền thuyết, cách nhìn nhận về Hô-me-rơ) bằng lời của mình chứ không chép lại nguyên văn từng câu từng chữ của người khác. Trích dẫn gián tiếp không đòi hỏi phải trung thành tuyệt đối với câu chữ gốc nên không đặt trong dấu ngoặc kép; dấu ngoặc kép chỉ dùng khi trích dẫn trực tiếp (chép đúng nguyên văn).

b. Câu được đưa vào ngoặc kép là một trích dẫn trực tiếp (dẫn nguyên văn lời đánh giá của người khác về đoạn trích). Nội dung của câu là lời nhận định, đánh giá cao giá trị của đoạn trích "Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác": khẳng định đây là một trong những đoạn hay, cảm động, mẫu mực của sử thi I-li-át, một kiệt tác có sức lay động và có ảnh hưởng, gợi nguồn cảm hứng cho các sáng tác nghệ thuật ở thời sau. Đặt trong ngoặc kép để cho thấy đây là ý kiến nguyên văn được dẫn lại, không phải lời của người viết đoạn giới thiệu.

c. Phần đánh dấu bằng ngoặc vuông [...] là kí hiệu đánh dấu phần đã bị tỉnh lược (lược bỏ) trong lời trích dẫn trực tiếp. Nó cho biết người viết đã bỏ bớt một bộ phận trong nguyên văn (phần không thật cần thiết cho ý đang nói) để câu trích gọn hơn, nhưng vẫn giữ nguyên văn những chỗ còn lại và bảo đảm trung thực với ý gốc. Dấu [...] giúp người đọc biết câu trích chưa đầy đủ, có chỗ đã được cắt bớt, tránh hiểu nhầm rằng đó là toàn bộ nguyên văn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.