Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 2 trang 112 SGK Ngữ văn 10

Thực hành tiếng Việt: Sử dụng trích dẫn, cước chú và cách đánh dấu phần bị tỉnh lược trong văn bản   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc đoạn văn trong phần 2 đoạn trích Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời, từ câu: "Thế là Đăm Săn ra đi." đến "Chày nhà tù trưởng giàu có này giã gạo trông cứ lấp la lấp lánh!" và cho biết:

a. Phần cước chú ở chân trang bao gồm những thông tin gì, được trình bày bằng hình thức như thế nào? Cho biết chức năng, tác dụng của những thông tin đó.

b. Đoạn văn có bao nhiêu cước chú? Các cước chú đó thuộc những loại nào?
(văn bản: Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời (trích sử thi Đăm Săn))

Gợi ý trả lời

a. Thông tin và hình thức trình bày của phần cước chú ở chân trang; chức năng, tác dụng

*Thành phần thông tin của mỗi cước chú gồm 3 bộ phận:*

- Kí hiệu đánh dấu cước chú: một chữ số (1, 2, 3…) được đặt ở phía trên, bên phải từ ngữ cần chú thích trong văn bản; con số này lặp lại ở đầu dòng cước chú tương ứng dưới chân trang để người đọc đối chiếu.
- Từ ngữ (đối tượng) được chú thích: chính từ ngữ khó, từ địa phương, từ chỉ sự vật đặc trưng của văn hóa Ê-đê – Tây Nguyên được nhắc lại ở đầu cước chú.
- Nội dung giải thích: lời giảng nghĩa cho từ ngữ đó (nó là gì, nghĩa là gì).

*Hình thức trình bày:*

- Đặt ở chân trang, tách khỏi phần văn bản chính bằng một đường kẻ ngang ngăn cách.
- Cỡ chữ nhỏ hơn cỡ chữ của văn bản chính.
- Mỗi cước chú mở đầu bằng số thứ tự trùng với kí hiệu trong văn bản, tiếp đến là từ ngữ được chú thích rồi đến dấu hai chấm/khoảng trống và lời giải thích; các cước chú xếp lần lượt theo số thứ tự.

*Chức năng, tác dụng:*

- Giải thích, cung cấp thêm thông tin về nghĩa của những từ ngữ khó hiểu, từ ngữ địa phương, từ ngữ gắn với đời sống, văn hóa của người Ê-đê mà người đọc phổ thông khó nắm bắt.
- Nhờ đó giúp người đọc hiểu đúng, hiểu đầy đủ nội dung văn bản, tránh hiểu sai hoặc bỏ sót nghĩa, đồng thời không làm gián đoạn mạch đọc văn bản chính (vì phần giải thích được tách xuống chân trang chứ không chen vào giữa câu chữ).

b. Số lượng và loại cước chú trong đoạn văn

- Đoạn văn (từ "Thế là Đăm Săn ra đi." đến "…giã gạo trông cứ lấp la lấp lánh!") có 3 cước chú.
- Xét theo nội dung, cả 3 cước chú đều thuộc loại cước chú giải nghĩa từ ngữ (chú thích để giảng nghĩa các từ ngữ khó, từ ngữ địa phương chỉ sự vật đặc trưng của vùng Tây Nguyên); xét theo người thực hiện, chúng là cước chú của người biên soạn sách chứ không phải của tác giả văn bản.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.