Giải Bài 3 trang 124 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Qua những văn bản được đọc và phân tích ở Bài 7, những kiến thức nào về thể loại truyện được chú ý bổ sung, nhấn mạnh (so với những bài học về truyện trước đó)?
Gợi ý trả lời
Nhận diện vấn đề: Bài 7 ("Quyền năng của người kể chuyện") gồm các văn bản *Người cầm quyền khôi phục uy quyền* (V. Huy-gô), *Dưới bóng hoàng lan* (Thạch Lam) và *Một chuyện đùa nho nhỏ* (Sê-khốp). So với các bài học về truyện trước đó (truyện thần thoại, sử thi, truyện ngắn ở Bài 6…) — vốn tập trung vào cốt truyện, nhân vật, chi tiết, không gian – thời gian, chủ đề — thì Bài 7 chú ý bổ sung và nhấn mạnh những tri thức sau về thể loại truyện:
a) Người kể chuyện và ngôi kể
- Nhấn mạnh vai trò của người kể chuyện — "người" đứng ra thuật lại câu chuyện, tổ chức và dẫn dắt mạch truyện.
- Phân biệt rõ hai ngôi kể: người kể chuyện ngôi thứ nhất (xưng "tôi", hiện diện trong truyện) và người kể chuyện ngôi thứ ba (ẩn mình, đứng ngoài câu chuyện). Mỗi ngôi kể đem lại một sắc thái, một mức độ tin cậy và một khả năng bao quát khác nhau.
b) Điểm nhìn và sự dịch chuyển điểm nhìn
- Bổ sung khái niệm điểm nhìn (vị trí, góc độ mà từ đó câu chuyện được quan sát, kể lại): điểm nhìn của người kể chuyện và điểm nhìn của nhân vật.
- Nhấn mạnh hiện tượng dịch chuyển, luân phiên điểm nhìn (người kể chuyện có thể trần thuật theo điểm nhìn bên trong của nhân vật), tạo nên chiều sâu tâm lí và sự linh hoạt cho trần thuật.
c) Lời người kể chuyện và lời nhân vật
- Chú ý phân biệt lời người kể chuyện (lời trần thuật, miêu tả, bình luận) với lời nhân vật (đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm), và sự đan xen giữa hai lời đó.
d) "Quyền năng" của người kể chuyện
- Khái quát thành vấn đề trung tâm: quyền năng của người kể chuyện trong việc lựa chọn ngôi kể, điểm nhìn, giọng điệu để chi phối cách người đọc tiếp nhận, đánh giá nhân vật và sự việc — yếu tố thể hiện nghệ thuật kể chuyện của nhà văn.
Kiểm tra lại: Các tri thức trên (người kể chuyện, ngôi kể, điểm nhìn và sự dịch chuyển điểm nhìn, lời kể – lời nhân vật) đều là những điểm mới được *nhấn mạnh* ở Bài 7, bổ sung cho hiểu biết về nghệ thuật trần thuật, bên cạnh các yếu tố cốt truyện – nhân vật – chi tiết đã học trước đó.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.