Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu 7 trang 131 SGK Ngữ văn 10

Xuý Vân giả dại (trích chèo Kim Nham)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Qua lớp chèo này, bạn hiểu thêm được những điều gì về đời sống văn hoá làng xã Việt Nam thuở xưa?
(văn bản: Xuý Vân giả dại (trích chèo Kim Nham))

Gợi ý trả lời

Qua lớp chèo "Xuý Vân giả dại", ta hiểu thêm nhiều điều về đời sống văn hoá làng xã Việt Nam thuở xưa:

a) Sân khấu chèo là một sinh hoạt văn hoá – tinh thần quen thuộc, gắn bó với làng quê

Chèo vốn là loại hình sân khấu dân gian được diễn ở sân đình, giữa chốn đông người trong các dịp hội hè, lễ Tết. Lớp "Xuý Vân giả dại" cho thấy người dân quê xưa rất yêu thích và am hiểu nghệ thuật chèo: họ thuộc tích truyện, hiểu các làn điệu, các lối nói – lối hát – múa, cùng cười, cùng thương với nhân vật. Chèo trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu, phản ánh tâm hồn lạc quan, yêu cái đẹp của người lao động.

b) Hiện lên bức tranh lao động và nếp sống nông nghiệp của làng quê

Qua lời hát của Xuý Vân, ta bắt gặp hình ảnh quen thuộc của cuộc sống nhà nông: "con gà rừng ăn lẫn với công", cảnh "bông lúa chín", "cấy cày", "gặt hái", hình ảnh người vợ mơ ước một mái ấm "chồng cày, vợ cấy", "bông lúa chín", "con lợn béo"… Đó là ước mơ bình dị, chính đáng về một gia đình nông dân no đủ, thuận hoà – phản ánh đời sống vật chất và khát vọng của người dân làng xã.

c) Phản ánh thân phận người phụ nữ và những ràng buộc của lễ giáo phong kiến

Bi kịch của Xuý Vân cho thấy người phụ nữ trong xã hội xưa bị trói buộc bởi quan niệm "cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy" (hôn nhân không do mình lựa chọn), bị lệ thuộc và cô đơn khi chồng mải mê đèn sách, công danh. Khát vọng tình yêu, hạnh phúc lứa đôi của nàng mâu thuẫn với đạo lí "tam tòng", "công – dung – ngôn – hạnh" khắt khe. Qua đó, ta hiểu thêm về những định kiến, luật lệ đạo đức ràng buộc con người, nhất là người phụ nữ, trong xã hội làng xã xưa.

d) Thể hiện cái nhìn nhân đạo và quan niệm đạo đức của cộng đồng làng xã

Nhân vật Xuý Vân vừa đáng trách (phụ chồng) vừa đáng thương (nạn nhân của hoàn cảnh). Việc nhân dân xây dựng và lưu truyền hình tượng này cho thấy người xưa có cái nhìn độ lượng, cảm thông với số phận con người, đồng thời gửi gắm bài học đạo lí, cách nhìn nhận về tình nghĩa vợ chồng, về cái đúng – cái sai trong đời sống gia đình, làng xóm.

→ Tóm lại: Lớp chèo giúp ta hình dung một làng quê Việt Nam xưa với đời sống nông nghiệp mộc mạc, sinh hoạt văn hoá chèo đặc sắc nơi sân đình, những ước mơ bình dị về hạnh phúc gia đình, cùng những quan niệm đạo đức – lễ giáo chi phối số phận con người, đặc biệt là người phụ nữ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.