Giải Câu 4 trang 145 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Cuối báo cáo nghiên cứu không có danh mục tài liệu tham khảo. Hãy cho biết suy nghĩ của bạn về điều này.
(văn bản: Mấy vấn đề trong kịch bản chèo - Hà Văn Cầu)
Gợi ý trả lời
Nhận xét: Việc cuối báo cáo nghiên cứu *Mấy vấn đề trong kịch bản chèo* (Hà Văn Cầu) không có danh mục tài liệu tham khảo là một điểm hạn chế về mặt hình thức và tính khoa học của văn bản.
a) Vai trò của danh mục tài liệu tham khảo trong một báo cáo nghiên cứu
Một báo cáo nghiên cứu (văn bản thông tin mang tính khoa học) thường phải có danh mục tài liệu tham khảo đặt ở cuối. Bộ phận này có mấy chức năng quan trọng:
- Cho thấy nguồn gốc các cứ liệu, ý kiến mà người viết đã sử dụng, nhờ đó bảo đảm độ tin cậy, tính xác thực của thông tin.
- Thể hiện sự tôn trọng quyền tác giả, tránh tình trạng "đạo văn", sử dụng kết quả của người khác mà không ghi nguồn.
- Giúp người đọc kiểm chứng, tra cứu và mở rộng vấn đề khi cần, thấy được cơ sở và phạm vi tư liệu của công trình.
b) Suy nghĩ về việc báo cáo này thiếu danh mục tài liệu tham khảo
- Xét theo yêu cầu chuẩn của một báo cáo nghiên cứu, việc thiếu danh mục tài liệu tham khảo là một thiếu sót: người đọc khó biết tác giả dựa vào những nguồn nào (các vở chèo, công trình nghiên cứu về chèo trước đó…) để đưa ra nhận định, nên tính thuyết phục phần nào bị giảm, và cũng khó tra cứu thêm.
- Tuy nhiên, cần nhìn nhận công bằng: văn bản trong SGK chỉ là một đoạn trích từ công trình lớn hơn của Hà Văn Cầu, nên rất có thể danh mục tài liệu tham khảo nằm ở phần cuối của cả cuốn sách gốc chứ không in kèm đoạn trích. Trong bài, tác giả cũng đã nhiều lần dẫn tên các vở chèo, các tích truyện cụ thể như những dẫn chứng, cho thấy ông có cơ sở tư liệu khi lập luận.
c) Bài học rút ra
Từ trường hợp này, khi tự viết báo cáo nghiên cứu, bản thân em cần ghi đầy đủ danh mục tài liệu tham khảo (tên tác giả, tên tài liệu, nhà xuất bản, năm xuất bản, trang…) để bảo đảm báo cáo vừa trung thực, khoa học, vừa tôn trọng quyền tác giả và tiện cho người đọc tra cứu.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.