Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 4 trang 151 SGK Ngữ văn 10

Củng cố, mở rộng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dành thời gian để xem trực tiếp hoặc xem qua internet các vở diễn chèo, tuồng nổi tiếng. Có thể tìm đọc thêm một số tài liệu nghiên cứu chèo, tuồng để bổ sung kiến thức về các loại hình nghệ thuật sân khấu đặc sắc này của dân tộc.

Gợi ý trả lời

Gợi ý thực hiện (bài tập trải nghiệm – tự học, mở rộng)

Đây là bài tập vận dụng – mở rộng nhằm giúp em chủ động tìm hiểu, trải nghiệm trực tiếp hai loại hình sân khấu dân gian đặc sắc của dân tộc là chèo và tuồng. Em thực hiện theo các bước sau:

a) Xem trực tiếp hoặc xem qua internet các vở diễn chèo, tuồng nổi tiếng

- *Chèo:* có thể tìm xem các trích đoạn/vở nổi tiếng như *Quan Âm Thị Kính* (trích đoạn *Thị Mầu lên chùa*, *Xúy Vân giả dại* trong vở *Kim Nham*), *Lưu Bình – Dương Lễ*, *Trương Viên*… Chú ý quan sát: lối hát, múa, cách sử dụng làn điệu (hát sắp, hát sử, hát ví…), vai hề chèo, sự giao lưu với khán giả, tính trữ tình và yếu tố gây cười.
- *Tuồng:* có thể tìm xem *Sơn Hậu*, *Nghêu Sò Ốc Hến*, trích đoạn *Ông già cõng vợ đi xem hội*, *Hồ Nguyệt Cô hóa cáo*… Chú ý quan sát: nghệ thuật hóa trang (vẽ mặt nạ phân biệt trung – nịnh), động tác ước lệ, cách đi, điệu bộ phóng đại, tính bi hùng và những màn đả kích, châm biếm.
- Khi xem, em nên ghi chép lại cốt truyện, nhân vật chính, những điểm đặc sắc về nghệ thuật biểu diễn và cảm nhận riêng của mình để so sánh chèo với tuồng.

b) Tìm đọc thêm tài liệu nghiên cứu về chèo, tuồng để bổ sung kiến thức

- Đọc phần tri thức ngữ văn trong SGK và một số tài liệu, bài viết nghiên cứu về nguồn gốc, đặc trưng, các yếu tố của nghệ thuật chèo và tuồng (tích truyện, làn điệu, nhân vật, không gian sân khấu, tính ước lệ – cách điệu…).
- Lập một bảng/sơ đồ so sánh chèo và tuồng theo các tiêu chí: nguồn gốc – không gian diễn xướng, đề tài – nội dung, nhân vật tiêu biểu, âm nhạc – làn điệu, nghệ thuật biểu diễn, sắc thái (chèo thiên về trữ tình, dân dã, hài hước; tuồng thiên về bi hùng, trang nghiêm, kịch tính).

c) Rút ra nhận thức, thái độ

- Qua việc xem và đọc, em cảm nhận được giá trị của chèo, tuồng như những di sản văn hóa – nghệ thuật quý báu của dân tộc, từ đó thêm trân trọng, yêu quý và có ý thức giữ gìn, quảng bá nghệ thuật sân khấu truyền thống.

> *Lưu ý:* Đây là bài tập thực hành – trải nghiệm cá nhân, không có "đáp số" cố định. Sản phẩm là phần ghi chép, bảng so sánh và bài cảm nhận của chính em.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.