Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 2 trang 156 SGK Ngữ văn 10

Ôn tập học kì I   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trình bày khái quát những kiến thức thu nhận được về đặc điểm từng loại, thể loại văn bản đọc đã học trong sách giáo khoa Ngữ văn 10, tập một theo bảng gợi ý sau:

| STT | Loại, thể loại | Đặc điểm (nội dung và hình thức) |
| --- | --- | --- |
| 1 | Sử thi | |
| 2 | | |

Gợi ý trả lời

Bài 2 (trang 157) — Ôn tập học kì I, Ngữ văn 10, tập một (Kết nối tri thức)

Trong SGK Ngữ văn 10, tập một, phần Đọc gồm các loại, thể loại văn bản sau (sắp theo thứ tự xuất hiện qua 5 bài học):

| STT | Loại, thể loại | Đặc điểm (nội dung và hình thức) |
| --- | --- | --- |
| 1 | Thần thoại | - *Nội dung:* Thể loại truyện kể dân gian ra đời sớm, kể về các vị thần nhằm giải thích sự hình thành vũ trụ, các hiện tượng tự nhiên, nguồn gốc con người và vạn vật; thể hiện nhận thức sơ khai và khát vọng chinh phục tự nhiên của người nguyên thủy. <br> - *Hình thức:* Cốt truyện đơn giản, giàu yếu tố kì ảo, hoang đường; nhân vật là các vị thần (hoặc nửa thần) mang sức mạnh siêu nhiên; không gian vũ trụ đang được tạo lập; thời gian cổ sơ, phiếm chỉ (*Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới*, *Thần Trụ Trời*…). |
| 2 | Sử thi | - *Nội dung:* Tác phẩm tự sự dân gian quy mô lớn, kể về những biến cố trọng đại trong đời sống cộng đồng thời cổ đại; nhân vật anh hùng kết tinh sức mạnh, lí tưởng và phẩm chất của cả cộng đồng. <br> - *Hình thức:* Không gian rộng lớn (chiến trường, cộng đồng), thời gian quá khứ thiêng liêng của cộng đồng; ngôn ngữ trang trọng, giàu nhịp điệu, dùng so sánh, phóng đại, trùng điệp tạo âm hưởng hào hùng (*Héc-to từ biệt Ăng-đrô-mác*, *Đăm Săn đi bắt Nữ Thần Mặt Trời*, *Ra-ma buộc tội*). |
| 3 | Thơ (thơ trữ tình) | - *Nội dung:* Bộc lộ trực tiếp tình cảm, cảm xúc, suy tư của chủ thể trữ tình trước thiên nhiên, cuộc đời, con người. <br> - *Hình thức:* Ngôn ngữ cô đọng, hàm súc, giàu hình ảnh, nhịp điệu và biện pháp tu từ; có yếu tố tượng trưng. Gồm nhiều kiểu: thơ hai-cư (ngắn, gợi một khoảnh khắc), thơ Đường luật (niêm, luật, đối chặt chẽ), thơ hiện đại (*Chùm thơ hai-cư Nhật Bản*, *Thu hứng*, *Mùa xuân chín*). |
| 4 | Văn bản nghị luận | - *Nội dung:* Trình bày ý kiến, quan điểm của người viết về một vấn đề xã hội hoặc văn học nhằm thuyết phục người đọc. <br> - *Hình thức:* Có luận đề, luận điểm rõ ràng; lí lẽ sắc bén kết hợp bằng chứng xác thực; có thể đan xen yếu tố biểu cảm. Gồm nghị luận xã hội và nghị luận văn học (*Hiền tài là nguyên khí của quốc gia*, *Yêu và đồng cảm*, *Chữ bầu lên nhà thơ*, *Bản hòa âm ngôn từ trong Tiếng thu của Lưu Trọng Lư*). |
| 5 | Chèo (sân khấu dân gian) | - *Nội dung:* Loại hình kịch hát dân gian; tích truyện thường lấy từ truyện cổ, truyện Nôm, phản ánh đời sống và ước mơ của nhân dân, mang tính giáo huấn. <br> - *Hình thức:* Kết hợp nói, hát, múa; nhân vật mang tính ước lệ (đào, kép, hề, mụ…); lời thoại xen làn điệu hát, bộc lộ nội tâm (*Xúy Vân giả dại*). |
| 6 | Tuồng | - *Nội dung:* Loại hình sân khấu truyền thống, đề tài chủ yếu về quân quốc, đạo trung – nịnh; cũng có tuồng hài châm biếm. <br> - *Hình thức:* Tính ước lệ và phóng đại cao trong hành động, hóa trang; ngôn ngữ trang trọng xen lời nói thường, có vai hề gây cười (*Huyện đường*). |
| 7 | Văn bản thông tin | - *Nội dung:* Cung cấp thông tin khách quan, xác thực về một sự vật, hiện tượng đời sống (ở đây là nghệ thuật truyền thống). <br> - *Hình thức:* Thông tin rõ ràng, chính xác; thường kết hợp phương tiện phi ngôn ngữ (hình ảnh, sơ đồ…) (*Múa rối nước hiện đại soi bóng tiền nhân*). |
| 8 | Truyện (truyền kì, truyện ngắn) | - *Nội dung:* Tự sự về số phận, tính cách con người qua các sự kiện, tình huống. <br> - *Hình thức:* Có cốt truyện, nhân vật, người kể chuyện và điểm nhìn; truyện truyền kì giàu yếu tố kì ảo (*Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên*), truyện ngắn hiện đại chú trọng tình huống và chi tiết đặc sắc (*Chữ người tử tù*). |

*Lưu ý: Tùy theo cách sắp xếp, có thể gộp hoặc tách; cốt lõi tập một tập trung vào các thể loại: thần thoại, sử thi, thơ trữ tình, văn nghị luận, chèo – tuồng, văn bản thông tin và truyện.*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.