Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu 1 trang 14 SGK Ngữ văn 10

Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới (Thần Trụ Trời, thần Sét, thần Gió)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Xác định thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện chính trong từng truyện kể.
(văn bản: Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới (gồm Thần Trụ Trời, thần Sét, thần Gió) - thần thoại Việt Nam)

Gợi ý trả lời

Văn bản *Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới* gồm ba truyện kể ngắn (Thần Trụ Trời, thần Sét, thần Gió). Ta lần lượt xác định thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện chính của từng truyện.

a) Thần Trụ Trời

- Thời gian: "Thuở ấy, chưa có thế gian, cũng chưa có muôn vật và loài người" — thời gian phiếm chỉ, cổ sơ, lúc vũ trụ còn hỗn mang, chưa phân định.
- Không gian: Vũ trụ mù mịt, hỗn độn, tối tăm, lạnh lẽo, trời đất còn dính liền thành một khối.
- Nhân vật: Thần Trụ Trời — một vị thần khổng lồ, chân dài, sức khỏe phi thường.
- Sự kiện chính: Thần một mình đội trời lên, đào đất đá đắp thành một cột chống trời, tách trời và đất ra làm hai. Khi trời đã cao và khô cứng, thần phá cột đi, ném đất đá khắp nơi tạo thành núi, đồi, cao nguyên; chỗ thần đào đất thành biển cả. Từ đó hình thành sự phân chia trời – đất.

b) Thần Sét

- Thời gian: Thời cổ sơ, khi thế giới đã có các vị thần cai quản, không xác định cụ thể.
- Không gian: Thiên đình (nơi thần làm việc dưới quyền Ngọc Hoàng) và mặt đất (nơi thần thi hành việc trừng phạt).
- Nhân vật: Thần Sét (Thiên Lôi), mặt mũi nanh ác, tiếng quát tháo dữ dội; dưới quyền Ngọc Hoàng.
- Sự kiện chính: Thần Sét chuyên thi hành luật pháp ở trần gian, hễ Ngọc Hoàng sai là xuống trừng trị kẻ ác (cả người, vật, cây cỏ) bằng lưỡi búa đá. Thần có tính nóng nảy, nhiều khi đánh nhầm nên bị Ngọc Hoàng phạt nằm im; có lần bị thần Cường Bạo trêu, và từng bị Ngọc Hoàng bắt nằm cho gà bới vì đánh lầm.

c) Thần Gió

- Thời gian: Thời cổ sơ, các vị thần cai quản tự nhiên; không xác định cụ thể.
- Không gian: Thiên đình và mặt đất (bầu trời, không gian nơi gió thổi).
- Nhân vật: Thần Gió (hình dạng kì quặc, không có đầu) và đứa con nhỏ của thần Gió.
- Sự kiện chính: Thần Gió tạo ra gió nhỏ hay bão lớn tùy theo lệnh Ngọc Hoàng, thường phối hợp với thần Mưa, thần Sét. Đứa con của thần Gió nghịch ngợm, lén dùng bảo bối của cha làm gió thổi bay bát gạo của một người nghèo đang nấu cơm; việc đến tai Ngọc Hoàng, con thần Gió bị đày xuống trần, hóa thành cây ngải để báo tin gió (dân gian gọi là cây ngải gió / cây báo bão).

Nhận xét chung: Cả ba truyện đều có thời gian phiếm chỉ ("thuở xưa", lúc vũ trụ sơ khai), không gian vũ trụ – thiên đình – mặt đất, nhân vật là các vị thần có hình dạng và sức mạnh phi thường, sự kiện chính xoay quanh việc các thần tạo lập và cai quản các hiện tượng tự nhiên — đúng đặc trưng của thần thoại suy nguyên (giải thích nguồn gốc thế giới và các hiện tượng tự nhiên).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.