Giải Câu 2 trang 14 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Hãy chỉ ra một số dấu hiệu giúp người đọc nhận biết ba truyện kể trên thuộc nhóm thần thoại suy nguyên.
(văn bản: Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới (gồm Thần Trụ Trời, thần Sét, thần Gió) - thần thoại Việt Nam)
Gợi ý trả lời
a) Về đối tượng phản ánh và nội dung kể chuyện
Thần thoại suy nguyên là nhóm thần thoại kể về nguồn gốc của vũ trụ và muôn loài ("suy nguyên" nghĩa là tìm về, giải thích cái gốc, cái ban đầu). Cả ba truyện đều hướng tới việc cắt nghĩa, giải thích sự hình thành của các hiện tượng tự nhiên buổi khai thiên lập địa:
- *Thần Trụ Trời* giải thích vì sao có trời – đất tách biệt, vì sao mặt đất có chỗ cao chỗ thấp, có núi non, sông biển, cao nguyên… (dấu vết của việc thần đào đất, đắp cột chống trời).
- *Thần Sét* giải thích hiện tượng sấm sét, vì sao có tiếng sét đánh và người bị sét đánh chết.
- *Thần Gió* giải thích hiện tượng gió, bão, giông tố trong tự nhiên.
→ Dấu hiệu rõ nhất: cả ba đều lí giải nguồn gốc, sự ra đời của trời đất và các hiện tượng thiên nhiên.
b) Về nhân vật
Nhân vật trung tâm là các vị thần có hình dạng khổng lồ, sức mạnh và tài năng phi thường, mang tính siêu nhiên (thần Trụ Trời chân dài đội trời đạp đất, một mình đắp cột chống trời; thần Sét mặt mũi dữ tợn, chuyên thi hành luật trời; thần Gió điều khiển được gió bão). Mỗi vị thần tượng trưng, cai quản một hiện tượng tự nhiên — đúng đặc điểm nhân vật của thần thoại suy nguyên.
c) Về thời gian, không gian
Thời gian được kể là thời vũ trụ còn hỗn mang, sơ khai, "thuở ấy chưa có trời đất muôn vật", khi thế giới mới bắt đầu được tạo lập; không gian là không gian vũ trụ (trời – đất) chưa định hình. Đây là thời gian – không gian đặc trưng của thần thoại kể chuyện khởi nguyên.
d) Về cách hình dung, lí giải của người xưa
Cách giải thích các hiện tượng tự nhiên còn mang tính hoang đường, tưởng tượng, hồn nhiên của người nguyên thủy: dùng hình ảnh và hành động của các vị thần để cắt nghĩa quy luật tự nhiên mà con người thời ấy chưa thể giải thích bằng khoa học. Qua đó thể hiện nhận thức và khát vọng khám phá, chinh phục tự nhiên của người Việt cổ.
→ Những dấu hiệu trên (nội dung giải thích nguồn gốc vũ trụ – tự nhiên; nhân vật là thần siêu nhiên; thời gian – không gian khởi nguyên; cách lí giải hoang đường) giúp ta nhận biết ba truyện thuộc nhóm thần thoại suy nguyên.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.