Giải Bài 1 trang 10 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Dựa vào những thông tin trong văn bản, hãy nêu ấn tượng sâu sắc nhất của bạn về cuộc đời và con người Nguyễn Trãi.
(văn bản: Tác gia Nguyễn Trãi)
Gợi ý trả lời
Nêu ấn tượng sâu sắc nhất về cuộc đời và con người Nguyễn Trãi
Dựa vào những thông tin trong văn bản *Tác gia Nguyễn Trãi*, có thể nêu ấn tượng theo các ý sau:
a) Ấn tượng về cuộc đời đầy biến cố, thăng trầm và bi kịch
Cuộc đời Nguyễn Trãi để lại ấn tượng sâu sắc nhất ở sự gắn bó trọn vẹn với vận mệnh đất nước và ở những bi kịch nghiệt ngã mà ông phải gánh chịu:
- Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước và văn hóa, văn học (cha là Nguyễn Phi Khanh, ông ngoại là Trần Nguyên Đán). Ngay từ nhỏ ông đã sớm chịu nhiều mất mát: mẹ mất sớm, rồi ông ngoại qua đời.
- Khi giặc Minh xâm lược, cha ông bị bắt đưa sang Trung Quốc. Ghi nhớ lời cha dặn, Nguyễn Trãi trở về tìm con đường rửa nhục cho nước, trả thù cho cha.
- Ông tham gia khởi nghĩa Lam Sơn, dâng *Bình Ngô sách*, trở thành quân sư bên cạnh Lê Lợi, góp công lớn vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống quân Minh.
- Sau chiến thắng, ông hăm hở tham gia xây dựng đất nước nhưng lại bị nghi kị, không được trọng dụng, phải lui về ở ẩn tại Côn Sơn.
- Bi kịch đau đớn nhất là vụ án Lệ Chi viên (1442): ông bị khép tội và chịu án *tru di tam tộc* — một oan khuất thảm khốc. Mãi đến năm 1464, vua Lê Thánh Tông mới minh oan cho ông.
→ Cuộc đời ấy để lại ấn tượng về một con người suốt đời tận tụy vì dân, vì nước nhưng lại chịu kết cục oan nghiệt, bi thương bậc nhất trong lịch sử.
b) Ấn tượng về con người: bậc anh hùng dân tộc và nhà văn hóa, nhà nhân đạo lớn
- Nguyễn Trãi là một anh hùng dân tộc với tấm lòng yêu nước thương dân sâu sắc, tư tưởng *nhân nghĩa* ("việc nhân nghĩa cốt ở yên dân") làm gốc cho mọi hành động.
- Ông là một nhà tư tưởng, nhà chính trị, quân sự tài ba, có tầm nhìn chiến lược, đóng góp to lớn cho sự nghiệp giải phóng và dựng xây đất nước.
- Ông là nhà văn, nhà thơ kiệt xuất — tác gia lớn của văn học dân tộc, với những kiệt tác như *Bình Ngô đại cáo*, *Quân trung từ mệnh tập*, *Ức Trai thi tập*, *Quốc âm thi tập*. Ông có công đặt nền móng cho thơ tiếng Việt (chữ Nôm).
- Ở ông còn toát lên vẻ đẹp của một tâm hồn thanh cao, yêu thiên nhiên, trọng khí tiết, luôn canh cánh nỗi niềm lo cho dân, cho nước ngay cả khi ở ẩn.
→ Năm 1980, Nguyễn Trãi được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới — một minh chứng cho tầm vóc của con người và sự nghiệp của ông.
c) Khái quát ấn tượng sâu sắc nhất
Ấn tượng đọng lại sâu sắc nhất trong tôi là hình ảnh một con người *vĩ đại trong tài năng và nhân cách nhưng bi thương trong số phận*: suốt đời mang tấm lòng "ưu quốc ái dân" (lo nước thương dân), cống hiến trọn vẹn cho dân tộc, vậy mà phải chịu một trong những oan án thảm khốc nhất lịch sử. Chính sự kết hợp giữa tầm vóc lớn lao và bi kịch oan khuất ấy khiến cuộc đời và con người Nguyễn Trãi vừa đáng kính phục, vừa khiến người đời sau xót thương, cảm phục mãi không nguôi.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.