Giải Câu 4 trang 46 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Từ những đặc điểm thường được liên hệ khi hình dung về “con ốc” và “núi Phu-gi”, hãy nhận xét về tương quan giữa hai hình ảnh này.
(văn bản: Chùm thơ hai-cư của Ba-sô, Chi-y-ô, Ít-sa)
Gợi ý trả lời
Nhắc lại ngữ cảnh: Câu thơ của Ít-sa:
> *"Ốc nhỏ ơi
> chậm rì chậm rì
> leo núi Phú Sĩ!"*
a) Những đặc điểm thường được liên hệ khi hình dung về "con ốc":
- Nhỏ bé, yếu ớt, tầm thường, gần gũi với đời sống thường nhật.
- Chậm chạp, mang trên lưng chiếc vỏ nặng nề nên di chuyển hết sức khó nhọc, ì ạch.
- Là một sinh vật bình dị, khiêm nhường, dường như "vô danh" giữa thiên nhiên.
b) Những đặc điểm thường được liên hệ khi hình dung về "núi Phú Sĩ":
- To lớn, cao vời, hùng vĩ — ngọn núi cao nhất Nhật Bản.
- Là biểu tượng thiêng liêng, niềm tự hào, vẻ đẹp vĩnh cửu của đất nước và văn hóa Nhật Bản.
- Gợi sự trường tồn, cao cả, khó bề chinh phục.
c) Nhận xét về tương quan giữa hai hình ảnh:
- Hai hình ảnh đặt cạnh nhau tạo nên một sự tương phản (đối lập) gay gắt: cái nhỏ bé – cái vĩ đại; cái chậm chạp, yếu ớt – cái cao lớn, hùng vĩ; cái hữu hạn, tầm thường của một sinh vật nhỏ nhoi – cái vô cùng, thiêng liêng của ngọn núi biểu tượng.
- Tuy đối lập về kích thước và tầm vóc, nhưng chính sự đặt cạnh ấy lại làm nổi bật một mối tương quan về ý nghĩa, về tinh thần: con ốc tuy nhỏ bé, chậm chạp vẫn kiên trì, bền bỉ "leo" lên đỉnh núi Phú Sĩ hùng vĩ.
- Qua tương quan đối lập – thống nhất đó, nhà thơ gửi gắm chiêm nghiệm sâu sắc: mỗi sinh thể, dù nhỏ bé và bình thường đến đâu, đều có hành trình, có khát vọng và giá trị riêng; bằng sự nhẫn nại, kiên trì, bền bỉ, cái nhỏ bé vẫn có thể hướng tới, chinh phục những điều lớn lao, cao cả. Đó cũng là tinh thần nâng niu, trân trọng mọi sự sống của thơ hai-cư.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.