Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Câu hỏi trang 41 SGK Ngữ văn 10

Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ – Vích-to Huy-gô)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chú ý ngôn ngữ ra lệnh của Gia-ve và ngôn ngữ của Giăng Van-giăng qua lời đối thoại.
(văn bản: Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ – Vích-to Huy-gô))

Gợi ý trả lời

Phân tích ngôn ngữ ra lệnh của Gia-ve và ngôn ngữ của Giăng Van-giăng qua lời đối thoại

a) Ngôn ngữ ra lệnh của Gia-ve

- Gia-ve nói với Giăng Van-giăng bằng những câu ngắn, cộc lốc, mang tính mệnh lệnh, quát tháo: *"Mau lên!"*, *"Nói to! Nói to lên! Ai nói với ta thì phải nói to!"*. Giọng điệu luôn hống hách, trịch thượng, thể hiện quyền uy của kẻ cầm quyền đang "khôi phục uy quyền".
- Hắn gọi Giăng Van-giăng bằng cái tên tù khổ sai *"Giăng Van-giăng"* và xưng hô thô bạo, dùng lối nói "mày – tao" (*"thằng kẻ cắp, thằng kẻ cướp, thằng tù khổ sai"*), cố tình hạ nhục, xúc phạm nhân phẩm đối phương.
- Ngôn ngữ của Gia-ve mang tính đe dọa, không chấp nhận bất kì sự cầu xin, trì hoãn nào. Hắn phát khùng, gầm lên, man rợ như một con thú dữ (tác giả so sánh tiếng nói của hắn "không còn là tiếng người nói mà là tiếng thú gầm").
- Qua đó, ngôn ngữ ra lệnh của Gia-ve bộc lộ bản chất lạnh lùng, tàn nhẫn, vô cảm trước nỗi đau của người khác (dửng dưng trước lời cầu xin của Giăng Van-giăng và cái chết của Phăng-tin); hắn là hiện thân cho cường quyền, cho bộ máy pháp luật hà khắc, tàn bạo.

b) Ngôn ngữ của Giăng Van-giăng

- Trước Gia-ve, ban đầu Giăng Van-giăng nói năng nhẹ nhàng, nhún nhường, hạ giọng cầu xin vì Phăng-tin: ông *"hạ giọng"*, nói thầm, xin Gia-ve *"thong thả cho ba ngày"* để đi tìm đứa con cho người đàn bà đang hấp hối. Lời lẽ điềm tĩnh, nhẫn nhịn, chan chứa tình thương.
- Sau khi Phăng-tin chết, ngôn ngữ của ông thay đổi hẳn: trở nên cương quyết, mạnh mẽ, đầy uy lực. Ông không còn cầu xin mà ra lệnh lại cho Gia-ve: *"Tôi khuyên anh đừng quấy rầy tôi lúc này."* Thái độ dứt khoát, chủ động khiến Gia-ve phải run sợ, lùi lại.
- Ngôn ngữ của Giăng Van-giăng vừa chứa chan tình yêu thương (những lời thì thầm với Phăng-tin đã chết) vừa toát lên sức mạnh của lòng nhân ái và khí phách của con người chân chính.

c) Sự đối lập giữa hai thứ ngôn ngữ

- Ngôn ngữ của hai nhân vật tạo thế tương phản gay gắt: một bên là ngôn ngữ của cường quyền lạnh lùng, tàn bạo (Gia-ve); một bên là ngôn ngữ của tình thương, của lòng nhân đạo (Giăng Van-giăng).
- Sự đối lập ấy làm nổi bật tư tưởng nhân văn của Vích-to Huy-gô: ngợi ca sức mạnh của tình thương yêu con người có thể chiến thắng, cảm hóa và đẩy lùi cường quyền, bạo lực. Nhan đề "Người cầm quyền khôi phục uy quyền" vì thế mang ý nghĩa sâu sắc: người thực sự khôi phục được uy quyền chính là Giăng Van-giăng – uy quyền của tình người.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.