Giải Bài 2 trang 45 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Bạn cảm nhận như thế nào về thái độ và cách ứng xử của Giăng Van-giăng đối với Phăng-tin? Theo bạn, Giăng Van-giăng có thể đã “thì thầm bên tai Phăng-tin” điều gì ngay sau khi chị qua đời?
(văn bản: Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ) – Vích-to Huy-gô)
Gợi ý trả lời
a) Cảm nhận về thái độ và cách ứng xử của Giăng Van-giăng đối với Phăng-tin
Trong đoạn trích, dù đang ở vào tình thế hiểm nghèo – bị Gia-ve truy bức, chuẩn bị bị bắt – nhưng mọi suy nghĩ, lời nói và hành động của Giăng Van-giăng vẫn hướng về Phăng-tin với một tình thương bao la và sự trân trọng sâu sắc:
- Chở che, trấn an người bệnh: Khi Gia-ve xông vào, Giăng Van-giăng không hề nghĩ đến bản thân mà trước hết lo cho Phăng-tin đang ốm yếu. Ông cố nói nhỏ, van xin Gia-ve cho mình ba ngày để đi tìm đứa con (Cô-dét) cho chị, bởi ông hiểu rằng với Phăng-tin, con là tất cả lẽ sống. Thái độ ấy cho thấy một con người giàu lòng trắc ẩn, biết đặt nỗi đau và niềm hi vọng của người khác lên trên sự an nguy của mình.
- Dịu dàng, đầy tình người ngay cả khi Phăng-tin đã chết: Khi Phăng-tin tắt thở vì hoảng sợ, Giăng Van-giăng không gào thét mà lặng lẽ, trang nghiêm. Ông "tì khuỷu tay lên thành giường, bàn tay đỡ lấy trán, ngắm Phăng-tin nằm dài không nhúc nhích", rồi cúi xuống thì thầm bên tai chị, sửa lại mái tóc, vuốt mắt cho chị. Những cử chỉ nhẹ nhàng, nâng niu ấy là cách ông bày tỏ lòng tiếc thương và sự tôn kính đối với một con người bất hạnh.
- Khôi phục nhân phẩm cho người đã khuất: Qua cách ứng xử của Giăng Van-giăng, Huy-gô cho thấy trước mắt ông, Phăng-tin không phải là một kẻ dưới đáy xã hội bị khinh rẻ, mà là một người mẹ, một con người đáng thương và đáng được yêu thương. Chính thái độ của ông đã "khôi phục uy quyền" của tình thương, của cái thiện – đúng như nhan đề đoạn trích.
→ Qua đó, Giăng Van-giăng hiện lên như hiện thân của lòng nhân ái, của tình thương yêu con người mà Huy-gô gửi gắm: một thứ sức mạnh cao cả, có khả năng đối chọi lại cường quyền lạnh lùng (biểu tượng là Gia-ve).
b) Giăng Van-giăng có thể đã "thì thầm bên tai Phăng-tin" điều gì?
Tác giả cố ý bỏ ngỏ lời thì thầm ấy để người đọc tự hình dung, bởi đó là lời của tình thương sâu kín nhất. Theo em, Giăng Van-giăng có thể đã nói với Phăng-tin:
- Một lời hứa: "Chị cứ yên lòng, tôi nhất định sẽ đi tìm Cô-dét, sẽ nuôi nấng, che chở cháu như con đẻ, cháu sẽ được sống hạnh phúc." Đây là tâm nguyện hợp lí nhất, vì niềm day dứt lớn nhất của Phăng-tin là chưa gặp lại con.
- Một lời an ủi, tha thứ: "Chị đã khổ nhiều rồi, bây giờ hãy an nghỉ. Chị không có lỗi, lỗi là ở cuộc đời bất công này."
- Một lời tiễn biệt đầy kính trọng: nguyện cầu cho linh hồn chị được thanh thản, siêu thoát về nơi bình yên.
→ Dù là lời nào, đó cũng là lời chan chứa yêu thương, hé mở một thế giới tâm hồn cao đẹp của Giăng Van-giăng và khẳng định tư tưởng nhân đạo của Huy-gô: con người, dẫu khốn khổ đến đâu, vẫn xứng đáng được yêu thương và cứu rỗi.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.