Giải Câu hỏi trang 57 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
NGỮ LIỆU: 13. Tôi cứ nghĩ, Lưu Trọng Lư chính là chú nai kia, bởi cái nghiêng tai ngơ ngác thi sĩ của nó. Nó ngơ ngác vì không nghe ra hay vì tiếng thu quá đỗi lạ lùng. Nó chỉ nghe có một tiếng lá thu kêu xào xạc thôi, mà đằng sau tiếng xào xạc kia là biết bao rạo rực, thổn thức của đất trời. Chỉ có một tín hiệu duy nhất là tiếng xào xạc nhưng cái âm thanh của lá rừng thực đã là vị sứ giả của cái vương – quốc – thu huyền bí, là phát ngôn chính thức và hàm súc của Tiếng thu. Ẩn sau tiếng xào xạc là cả một giao hưởng vô hình của những nỗi xôn xao huyền diệu. Đó vừa là trạng thái của thiên nhiên tạo vật, vừa là điệu hồn của thi sĩ và của thời đại cộng hưởng trong một cấu trúc ngôn từ thi ca tinh vi và đẹp đẽ.
Xác định câu chủ đề của đoạn 13.
Gợi ý trả lời
Xác định câu chủ đề của đoạn 13
a) Nhắc lại khái niệm: Câu chủ đề là câu mang ý khái quát nhất của đoạn, nêu được nội dung chính mà các câu còn lại tập trung làm rõ (thường đứng ở đầu đoạn — đoạn diễn dịch, hoặc ở cuối đoạn — đoạn quy nạp).
b) Phân tích mạch ý của đoạn 13:
- Các câu đầu nêu một hình ảnh cụ thể: Lưu Trọng Lư như chú nai ngơ ngác, chỉ nghe một tiếng lá thu xào xạc.
- Tiếp đó, tác giả mở rộng: đằng sau tiếng xào xạc ấy là "biết bao rạo rực, thổn thức của đất trời", là "vị sứ giả", "phát ngôn" của Tiếng thu, là "cả một giao hưởng vô hình".
- Câu cuối khái quát, nâng lên tầm tổng hợp toàn bộ các ý trên: tiếng thu ấy vừa là trạng thái của thiên nhiên, vừa là điệu hồn của thi sĩ và của thời đại, cộng hưởng trong một cấu trúc ngôn từ thi ca.
c) Kết luận: Đoạn 13 được triển khai theo lối quy nạp (đi từ chi tiết cụ thể đến khái quát), nên câu chủ đề nằm ở cuối đoạn:
> "Đó vừa là trạng thái của thiên nhiên tạo vật, vừa là điệu hồn của thi sĩ và của thời đại cộng hưởng trong một cấu trúc ngôn từ thi ca tinh vi và đẹp đẽ."
Đây là câu thâu tóm được toàn bộ ý nghĩa mà cả đoạn hướng tới: giá trị của Tiếng thu là sự hòa quyện giữa thiên nhiên, tâm hồn thi sĩ và tinh thần thời đại trong một hình thức ngôn từ nghệ thuật tinh tế.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.