Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu 1 trang 58 SGK Ngữ văn 10

Bài 2. Vẻ đẹp của thơ ca (văn bản: Chữ bầu lên nhà thơ / phần đọc về bài thơ Tiếng thu của Lưu Trọng Lư qua phân tích của Chu Văn Sơn)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Theo phân tích của tác giả, "tiếng thu" và "tiếng thơ" tương ứng với những bình diện nào trong bài thơ của Lưu Trọng Lư?
(văn bản: Bài viết của Chu Văn Sơn phân tích bài thơ Tiếng thu của Lưu Trọng Lư)

Gợi ý trả lời

Câu 1 (trang 59). Theo phân tích của Chu Văn Sơn về bài thơ *Tiếng thu* (Lưu Trọng Lư), hai khái niệm "tiếng thu" và "tiếng thơ" ứng với hai bình diện khác nhau của thi phẩm:

a) "Tiếng thu" ứng với bình diện nội dung – cảm xúc (tiếng lòng, hồn thu).
Tác giả cho rằng "tiếng thu" không phải là một âm thanh riêng lẻ nào của ngoại giới (không đơn thuần là tiếng lá rơi, tiếng nai vàng, tiếng nỉ non của người chinh phụ…) mà là *cả một bản hòa âm* vừa mơ hồ vừa hiển hiện của bao nỗi xôn xao ngấm ngầm trong lòng tạo vật đang hòa điệu với nỗi xôn xao của hồn thi nhân. Nói cách khác, "tiếng thu" là điệu hồn, là nỗi niềm, cảm xúc, rung động của tâm hồn con người và của thiên nhiên trước mùa thu – tức bình diện nội dung, ý tình, cảm xúc của bài thơ.

b) "Tiếng thơ" ứng với bình diện hình thức nghệ thuật – nhạc điệu của thi phẩm.
"Tiếng thơ" là cách tiếng lòng ấy được cất lên, được tổ chức thành lời: là âm điệu, nhạc tính, vần – nhịp, cách sắp đặt ngôn từ của bài thơ. Chính cấu trúc ba khổ với những câu hỏi tu từ, điệp ngữ "em không nghe", nhịp thơ êm, buồn… đã làm nên thứ nhạc điệu riêng khiến "tiếng thu" trong tâm hồn trở thành "tiếng thơ" ngân vang trên trang giấy.

→ Như vậy, "tiếng thu" thuộc về bình diện cảm xúc/nội dung (tiếng lòng, hồn thu), còn "tiếng thơ" thuộc về bình diện nghệ thuật/hình thức (nhạc điệu, âm điệu, ngôn từ); và thành công của Lưu Trọng Lư là đã hòa làm một hai bình diện ấy – để "tiếng thu" vang lên đúng bằng "tiếng thơ".

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.